Gmina Lutowiska, położona w południowo-wschodniej części województwa podkarpackiego, to miejsce wyjątkowe na mapie Polski. Najdalej wysunięta na południe i jedna z największych gmin w kraju, jest jednocześnie jedną z najrzadziej zaludnionych, co nadaje jej charakter niezwykle spokojnej i malowniczej przestrzeni. Na obszarze 476 kilometrów kwadratowych mieszka niespełna 2 tysiące osób (1963 mieszkańców - dane GUS na dzień 31.12.2024), co daje gęstość zaludnienia wynoszącą 4 osoby na kilometr kwadratowy. Ponad 80% powierzchni zajmują lasy, co czyni Lutowiska prawdziwym rajem dla miłośników przyrody.
Turystyczne serce Bieszczadów
Lutowiska to gmina graniczna, której południowe rubieże sąsiadują zarówno z Ukrainą, jak i Słowacją. W granicach gminy znajdują się najwyższe partie polskich Bieszczadów oraz malownicza dolina Sanu, którego źródła biją właśnie tutaj. Połowa obszaru gminy jest objęta ścisłą ochroną w ramach Bieszczadzkiego Parku Narodowego, będącego częścią trójstronnego Rezerwatu Biosfery UNESCO „Karpaty Wschodnie”. Ten unikatowy obszar, łączący Polskę, Słowację i Ukrainę, jest jednym z ostatnich w Europie miejsc, gdzie natura funkcjonuje niemal w niezmienionym stanie.
Turyści odwiedzający Lutowiska mają do dyspozycji około 107 kilometrów pieszych szlaków turystycznych, prowadzących przez bieszczadzkie połoniny, takie jak Połonina Wetlińska i Połonina Caryńska, czy na szczyty takie jak Tarnica czy Bukowe Berdo. Znajdą tutaj coś dla siebie równiez amatorzy dwóch kółek, a miłośnicy koni mogą przemierzać wiele kilometrów szlaków konnych, korzystając z oferty lokalnych ośrodków jeździeckich. Na odwiedzających gminę Lutowiska turystów czeka około 2000 miejsc noclegowych, rozbudowana baza gastronomiczna, punkty widokowe i szlaki narciarskie. W ciągu roku odbywają się tu liczne wydarzenia, takie jak Powojenne Targi Końskie, Kiermasz Bojkowski, Dzień Żubra i Święto Chmielu, które pozwalają poznać lokalną kulturę i tradycje.
Bogactwo przyrodnicze i unikalna fauna
Gmina Lutowiska to prawdziwe królestwo dzikiej przyrody. Ponad 80% powierzchni gminy pokrywają lasy – głównie bukowe – w których żyją rzadkie gatunki zwierząt, takie jak niedźwiedzie brunatne, wilki, żubry czy rysie. Szczególną uwagę przyciąga rezerwat „Krywe”, który chroni populację węża Eskulapa. Charakterystyczne dla regionu połoniny to zbiorowiska roślinności alpejskiej, spotykane w naszym kraju wyłącznie w Bieszczadach, co czyni ten zakątek jeszcze bardziej wyjątkowym.
Ślady historii i wielokulturowość
Historia gminy Lutowiska jest burzliwa i skomplikowana. Osadnictwo rozpoczęło się tutaj w XV wieku, a przez wieki teren zamieszkiwali Polacy, Rusini i Żydzi. Tragiczne wydarzenia XX wieku, takie jak II wojna światowa czy akcja „Wisła”, doprowadziły do niemal całkowitego wyludnienia wielu miejscowości. Z 28 wsi istniejących przed wojną obecnie zamieszkanych jest zaledwie 17. Lutowiska i okolice noszą ślady tych dramatycznych dziejów w postaci opuszczonych cmentarzy, zniszczonych cerkwi i ruin dawnych domostw.
Mimo to, gmina zachowała wiele cennych zabytków, w tym drewnianą cerkiew w Smolniku z 1791 roku (wpisaną na listę UNESCO), cerkiew w Chmielu czy kirkut żydowski w Lutowiskach, gdzie znajduje się około tysiąca macew. Te miejsca przypominają o wielokulturowości regionu, będącej niegdyś jego znakiem rozpoznawczym.
Komentarze (0)