Bieszczady to nie tylko piesze wędrówki po połoninach, ale także sieć dróg, które przez dziesięciolecia otwierały ten region dla świata. Choć większość turystów zna słynną "Wielką Pętlę", region ten skrywa znacznie więcej - w tym niemal 150-kilometrową trzecią obwodnicę, która łączy w sobie surowe piękno gór, doliny rzek oraz cenne zabytki kultury łemkowskiej i bojkowskiej. Poznanie tych tras pozwala na odkrycie Bieszczadów z zupełnie nowej perspektywy, często z dala od najbardziej zatłoczonych szlaków.
Historia budowy bieszczadzkich szos
Jeszcze w połowie XX wieku najwyższe partie Bieszczadów były niemal niedostępne dla ruchu kołowego. Przełom nastąpił w 1955 roku, kiedy rozpoczęto szeroko zakrojoną akcję budowy dróg asfaltowych, mającą na celu skomunikowanie Sanoka, Leska i Ustrzyk Dolnych z południowymi krańcami regionu. Prace te trwały aż do 1979 roku i zaowocowały powstaniem trzech głównych obwodnic. Najstarsza i najdłuższa, czyli "Wielka Obwodnica Bieszczadzka" (150 km), powstawała w latach 1955-1962. Kolejna była "Mała Obwodnica" (94-98 km), zbudowana w latach 1962-1969. Ostatnim etapem była tzw. "Trasa Karpacka" (32 km), realizowana w drugiej połowie lat 70.
Wielka i Mała Pętla - klasyki regionu
Duża Obwodnica Bieszczadzka to trasa legenda, prowadząca przez serce najwyższych gór: Lesko, Baligród, Cisną, Wetlinę, Ustrzyki Górne aż po Lutowiska i Ustrzyki Dolne. Jej najbardziej spektakularny odcinek rozciąga się między Baligrodem a Czarną, oferując widoki na majestatyczne połoniny.
Z kolei Mała Obwodnica nazywana jest "szlakiem zabytków architektury po bieszczadzkim Pogórzu". Trasa ta, licząca niespełna 100 km, wiedzie wokół Jeziora Solińskiego, łącząc takie miejscowości jak Polańczyk, Wołkowyja i Rajskie. Turystów przyciąga tu głównie malownicze otoczenie zalewu oraz liczne zabytki architektury drewnianej.
Na trasie pomiędzy Komańczą a Cisną, zdj. Aleksandra Szeligowska
Trzecia Obwodnica - Doliną Osławy i Solinki
Istnieje trzecia obwodnica bieszczadzka, znana jako trasa "Doliną Osławy i Solinki". Liczy około 150 km i stanowi mniej zatłoczoną alternatywę dla głównych pętli, pozwalając na zwiedzenie regionu w jeden dzień.
Trasa rozpoczyna się w Lesku i prowadzi przez: Zagórz, Morochów, Szczawne, Komańczę, aż do Cisnej, a następnie przez Terkę, Polańczyk i Solinę z powrotem do punktu wyjścia. Kluczowe atrakcje na tym szlaku to:
- Szlak Ikon i Cerkwi Łemkowskich: w dolinie rzeki Osławy można podziwiać unikatowe, trójdzielne dawne cerkwie greckokatolickie. Szczególną uwagę przyciągają świątynie w Komańczy (zarówno prawosławna, jak i greckokatolicka), Rzepedzi, Szczawnem czy Morochowie.
- Dolina Solinki: za Przełęczą Przysłup trasa wkracza w węższą dolinę Solinki. Rzeka ta zwraca uwagę licznymi przełomami, stromymi urwiskami i górskimi strumieniami. W tej okolicy warto odwiedzić rezerwat "Sine Wiry" oraz malowniczą dolinę Łopienki.
- Bieszczadzkie Jeziora: pętla obejmuje otoczenie Jeziora Solińskiego i Myczkowieckiego, z ich słynnymi zaporami oraz licznymi punktami widokowymi.
Kamieniste koryto rzeki i otaczające lasy tworzą jeden z najspokojniejszych i naturalnych krajobrazów Bieszczadów Zachodnich, zdj. Aleksandra Szeligowska
Nieodkryte szlaki Pogórza i Gór Słonnych
Poza trzema głównymi obwodnicami, sieć bieszczadzkich dróg oferuje inne, równie ciekawe trasy, które często umykają uwadze turystów:
- Szlak w Parku Krajobrazowym Gór Słonnych (ok. 150 km): prowadzi przez słynne serpentyny w Górach Słonnych, zamek Sobień oraz liczne zabytki architektury w Tyrawie Wołoskiej i Liskowatem.
- Szlak Ikon w okolicach Sanoka (ok. 150 km): pozwala na zwiedzenie cerkwi w dolinie Sanu, obejmując takie miejscowości jak Ulucz (z jedną z najstarszych cerkwi w Polsce) czy Mrzygłód.
- Obwodnica Pogórza Bukowskiego (100-120 km): Trasa ta biegnie przez malownicze tereny u podnóża Pasma Bukowicy, nazywane czasem "krainą prerii", łącząc Sanok z Bukowskiem i Nowotańcem.
Bieszczadzkie obwodnice pozwalają dotrzeć do miejsc o niezwykłym ładunku historycznym, takich jak cerkiew w Smolniku nad Sanem (styl bojkowski) czy Klasztor Nazaretanek w Komańczy. Aby jednak naprawdę poczuć ducha tej krainy, warto poświęcić na jej zwiedzanie więcej czasu i połączyć jazdę samochodem z pieszymi wędrówkami na Tarnicę czy połoniny.
Tablica informacyjna prezentuje przebieg trasy turystycznej prowadzącej dolinami Sanu, Solinki i Osławy, zdj. Aleksandra Szeligowska
Źródła:
- Kryciński S., Bieszczady. Od Komańczy do Wołosatego, Wydawnictwo Libra PL, wyd. II, Rzeszów 2018.
- Orłowski S., Na bieszczadzkich obwodnicach,. Część 3. Dolinami Sanu, Solinki i Osławy, Wydawnictwo BONUS LIBER, Myczkowce 2012.
Komentarze (0)