Kilka dni temu oficjalnie otwarto „Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej”. To przedsięwzięcie, które ma charakter historyczny, edukacyjny i turystyczny, a jednocześnie stanowi formę upamiętnienia funkcjonariuszy Straży Granicznej II RP pełniących służbę na południowym pograniczu państwa. Na trasie ustawiono tablice informacyjne przypominające o dawnych placówkach i komisariatach Straży Granicznej działających od 1928 roku wzdłuż granicy polsko-czechosłowackiej. Projekt obejmuje teren obecnych gmin Lutowiska, Cisna, Komańcza, Jaśliska, Dukla i Krempna. Szlak ma zachęcać zarówno do poznawania historii regionu, jak i do aktywnej turystyki.
24 miejsca związane z historią pogranicza
W ramach projektu przygotowano 24 punkty historyczne oznaczone specjalnymi tablicami. Każda z nich przypomina o dawnej placówce Straży Granicznej oraz przedstawia informacje dotyczące ochrony granicy państwowej w okresie międzywojennym. Tablice i oznaczenia ustawiono w miejscowościach: Sianki, Beniowa, Dwernik, Wołosate, Ustrzyki Górne, Brzegi Górne, Wetlina, Strzebowiska, Cisna, Komańcza, Balnica, Łupków, Radoszyce, Wisłok Wielki, Jaśliska, Jasiel, Czeremcha, Posada Jaśliska, Wola Wyżna, Barwinek, Krempna, Olchowiec, Huta Polańska i Grab.
Twórcy projektu podkreślają, że szlak nie jest wyłącznie inicjatywą turystyczną. Ma również wymiar edukacyjny i patriotyczny. Odwiedzający mogą poznać historię formacji odpowiedzialnej za ochronę granic II Rzeczypospolitej oraz dowiedzieć się, jak wyglądała służba funkcjonariuszy w trudnych warunkach górskiego pogranicza.
Projekt łączący historię i turystykę
„Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej” został przygotowany jako projekt historyczno-turystyczny obejmujący tereny pogranicza polsko-słowackiego w Bieszczadach i Beskidzie Niskim. Trasa ma zachęcać do aktywnego odkrywania regionu poprzez wędrówki piesze, wycieczki rowerowe oraz turystykę konną. Integralną częścią przedsięwzięcia jest Odznaka Turystyczno-Historyczna „Transgranicznego Szlaku Dawnych Placówek Straży Granicznej”. Można ją zdobywać w trzech stopniach: brązowym, srebrnym i złotym.
Celem odznaki jest upamiętnienie działalności Placówek Straży Granicznej II RP, które zostały powołane rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 marca 1928 roku, a także uhonorowanie osób odwiedzających miejsca związane z historią pogranicza.
Jak zdobyć odznakę?
Regulamin przewiduje możliwość zdobywania odznaki indywidualnie lub grupowo. Mogą ubiegać się o nią osoby, które ukończyły 10 lat. W przypadku grup zorganizowanych lub rodzin przyznawana jest jedna odznaka dla całej grupy. Odznaka posiada trzy stopnie.
Stopień brązowy: Aby zdobyć odznakę brązową, należy: odwiedzić 6 tablic ustawionych na szlaku oraz odbyć wycieczkę: pieszo lub konno – minimum 12 kilometrów albo rowerem – minimum 24 kilometry.
Stopień srebrny: Warunkiem zdobycia odznaki srebrnej jest: posiadanie odznaki brązowej, odwiedzenie kolejnych 6 tablic oraz odbycie kolejnych wycieczek: pieszo lub konno – 12 kilometrów lub rowerem – 24 kilometry. Regulamin dopuszcza także zdobycie srebrnej odznaki jednorazowo po odwiedzeniu 12 tablic i pokonaniu: 24 kilometrów pieszo lub konno albo 48 kilometrów rowerem.
Stopień złoty: Najwyższy stopień wymaga: posiadania odznak brązowej i srebrnej, odwiedzenia pozostałych 12 tablic oraz pokonania: 24 kilometrów pieszo, konno lub 48 kilometrów rowerem. Możliwe jest także zdobycie złotej odznaki jednorazowo po odwiedzeniu wszystkich 24 punktów i pokonaniu: 48 kilometrów pieszo lub konno albo 96 kilometrów rowerem. Regulamin przewiduje również możliwość honorowego przyznania złotej odznaki decyzją Kapituły Odznaki.
Dokładny regulamin uzyskania odznaki - TUTAJ.
Dokumentowanie przejścia szlaku
Osoby zdobywające odznakę muszą dokumentować swoje wizyty przy tablicach. Potwierdzeniem jest fotografia wykonana na tle oznaczenia oraz zapis przebiegu trasy wycieczki. Dokumentacja może mieć formę papierową lub elektroniczną. Weryfikacją zajmuje się specjalna Kapituła Odznaki powoływana przez wójta gminy Lutowiska. Zgłoszenia można przesyłać drogą elektroniczną lub korespondencyjnie.
Regulamin został zatwierdzony 6 maja 2026 roku, a od tego momentu możliwe jest oficjalne zdobywanie odznaki.
Wniosek o przyznanie odznaki - TUTAJ.
Straż Graniczna podkreśla znaczenie pamięci historycznej
Do inicjatywy odniósł się komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej gen. bryg. SG Tomasz Zybiński.
Zależało nam, aby 35. rocznicę powołania Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej upamiętnić właśnie poprzez umieszczenie takich tablic. Oczywiście jest to projekt turystyczny, ale my jako obecni i byli funkcjonariusze Straży Granicznej odbieramy go przede wszystkim jako naszą powinność służbową, czyli upamiętnienie naszych poprzedników. Granica ze Słowacją i Ukrainą nas łączy, a nie dzieli
– powiedział.
Nowa inicjatywa może stać się kolejną atrakcją dla osób odwiedzających Bieszczady i Beskid Niski. Projekt łączy elementy turystyki historycznej z aktywnym wypoczynkiem i pozwala poznać mniej oczywiste miejsca związane z historią regionu. Dla wielu odwiedzających może być również okazją do spojrzenia na pogranicze nie tylko przez pryzmat współczesnych granic państwowych, ale także historii ludzi i formacji, które przez lata odpowiadały za bezpieczeństwo tych terenów.
Warto podkreślić, że „Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej” nie funkcjonuje jak typowy bieszczadzki szlak turystyczny prowadzący jednym ciągiem przez góry, jak choćby trasa z Wołosatego na Tarnicę czy z Przełęczy Wyżnej na Połoninę Wetlińską. W tym przypadku mamy do czynienia z siecią rozproszonych punktów historycznych rozmieszczonych w różnych miejscowościach Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Poszczególne tablice oddalone są od siebie często o wiele kilometrów, dlatego odwiedzanie szlaku wymaga odpowiedniego zaplanowania. Projekt ma bardziej charakter historyczno-krajoznawczy niż klasycznie górski i zachęca do poznawania całego regionu, a nie jednej wyznaczonej trasy pieszej.
Komentarze (0)