Przełęcze Bieszczad Zachodnich pełnią nie tylko funkcje komunikacyjne i turystyczne, ale także mają znaczenie historyczne i przyrodnicze. W wielu przypadkach to przez nie przebiegały dawne szlaki handlowe, graniczne oraz strategiczne drogi wojskowe. Dziś są miejscem spacerów, wędrówek i obserwacji przyrodniczych. Poniżej prezentujemy najbardziej znane przełęcze.
Przełęcz Bukowska – między grzbietami Karpat
Przełęcz Bukowska, położona na wysokości 1107 m n.p.m., leży w głównym grzbiecie Karpat, na granicy polsko-ukraińskiej, pomiędzy Kińczykiem Bukowskim a Rozsypańcem. Od jej siodła odbiega grzbiet na południowy zachód w kierunku Menczyła. Z przełęczy wypływa na północ potok Halicz, natomiast na południe w kierunku Ukrainy – potok Moszka, należący do zlewiska Morza Czarnego. Obecnie do Przełęczy Bukowskiej prowadzi droga gruntowa z Wołosatego, dostępna tylko dla turystów pieszych. W dolinie Halicza znajdowała się przed wojną osada Potasznia, obecnie nieistniejąca. W pobliżu przełęczy rośnie jedno z nielicznych w Polsce stanowisk rzadkiej arniki górskiej, chronionej prawem.
Przełęcz Goprowska – siodło między Tarnicą a Krzemieniem
Przełęcz Goprowska, położona na wysokości 1160 m n.p.m., dawniej nazywana Rowiń Jackowa lub Przełęcz Tarnicka, leży między Krzemieniem a Tarniczką w grzbiecie o przebiegu NE–SW. To szerokie wypłaszczenie porośnięte połoniną, z nachylonymi odcinkami grzbietu, szczególnie od strony Krzemienia. W pobliżu znajdują się źródła dwóch potoków: Wołosatki lub jej dopływu oraz prawego dopływu Terebowca. Do 2010 roku funkcjonował tu letni posterunek GOPR, który od 2009 roku dał nazwę przełęczy. Posterunek został zamknięty z powodu braku funduszy i zmniejszonej liczby wypadków w tym rejonie.
Przełęcz Hyrcza – pamięć o dawnych wsiach
Przełęcz Hyrcza, na wysokości 697 m n.p.m., znajduje się w Paśmie Łopiennika i Durnej. Łączy dawne wsie Tyskowa i Łopienka. Nad przełęczą stoi murowana kapliczka kryta gontem, której początki sięgają XVIII wieku. Obecna forma powstała po I wojnie światowej, po latach ruin odrestaurowana w latach 90. XX wieku przez wolontariuszy. W 1941 przy drodze ustawiono kalwarię z 13 drewnianych krzyży. Tradycja odprawiania drogi krzyżowej podczas odpustów w cerkwi w Łopience trwała do 1943 roku.
Przełęcz Łupkowska – historia i transport
Przełęcz Łupkowska (640 m n.p.m.) wyznacza granicę między Beskidem Niskim a Bieszczadami i między Karpatami Zachodnimi a Wschodnimi. To strategiczny punkt w historii: w 1619 roku lisowczycy przeszli przez nią, atakując tyły wojsk Jerzego II Rakoczego. W XIX wieku powstała tu Pierwsza Węgiersko-Galicyjska Kolej Żelazna z tunelem długości 416 metrów. Podczas obu wojen światowych tunel był niszczony i odbudowywany. Dopiero w latach 90. wznowiono jego użytkowanie dla pociągów osobowych, a w 1999 roku uruchomiono przejście graniczne z Słowacją. Sąsiednie przełęcze w granicznym grzbiecie Karpat to Przełęcz Radoszycka i Przełęcz nad Roztokami Górnymi.
Przełęcz im. Mieczysława Orłowicza – węzeł szlaków Połoniny Wetlińskiej
Przełęcz im. Mieczysława Orłowicza leży w masywie Połoniny Wetlińskiej, na wysokości, według różnych źródeł od 1075 m n.p.m. do 1099 m n.p.m. Oddziela Smerek od Szarego Berda i tworzy węzeł popularnych szlaków turystycznych. Ze względu na obecność dwóch obniżeń, na mapach często pojawiają się błędy w oznaczeniach wysokości.
Przysłup Caryński i Przełęcz nad Roztokami
Przysłup Caryński (795 m n.p.m.) łączy Połoninę Caryńską z Magurą Stuposiańską. To dobre miejsce widokowe, z którego widać Bukowe Berdo i grupę Tarnicy. Znajduje się tu Koliba Studencka, a dawniej wieś Caryńskie.Przełęcz nad Roztokami Górnymi (801 m) leży na granicy polsko-słowackiej, między Rypim Wierchem a Okrąglikiem. Z polskiej strony prowadzi do niej asfaltowa droga z Majdanu, ze słowackiej – droga gruntowa. Przełęcz ma bogatą historię militarną: w listopadzie 1914 roku przekroczył ją generał Ławr Korniłow, co zakończyło się klęską jego wojsk. Do 2007 roku funkcjonowało tu turystyczne przejście graniczne Roztoki Górne – Ruské Sedlo.
Przełęcz pod Tarnicą i Przełęcz Wyżna
Przełęcz pod Tarnicą (1286 m n.p.m.) oddziela szczyt Tarnicy od Tarniczki i posiada charakterystyczne siodło. Stanowi węzeł szlaków turystycznych Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Próby nazwania przełęczy w latach 80. i 90. na „Wołoską” i „Bojkowską” nie przyjęły się.Przełęcz Wyżna (872 m n.p.m.) oddziela pasmo Działu od Połoniny Wetlińskiej. Znajdują się tam pomniki ku czci Jerzego Harasymowicza oraz ofiar gór i ratowników GOPR, a także parking dla pojazdów.
Przełęcz Wyżniańska – krótka droga na połoniny
Przełęcz Wyżniańska (855 m n.p.m.), dawniej Prislip, łączy Brzegi Górne z Ustrzykami Górnymi i oddziela Połoninę Caryńską od masywu Małej i Wielkiej Rawki. To stąd prowadzi najkrótsza trasa na Połoninę Caryńską (około 1h) i na Małą Rawkę (około 1,25h). Znajduje się tu między innymi parking Bieszczadzkiego Parku Narodowego.
Komentarze (0)