Międzynarodowy Rezerwat Biosfery „Karpaty Wschodnie” powstał w 1992 roku jako pierwszy na świecie rezerwat biosfery UNESCO obejmujący jednocześnie terytoria trzech państw. Jego sercem są Bieszczady, ale jego zasięg wykracza daleko poza jedną górską krainę. Na ponad dwóch tysiącach kilometrów kwadratowych rozciąga się wspólna przestrzeń Polski, Słowacji i Ukrainy, gdzie przyroda nie zna granic administracyjnych, a jedynym prawem pozostaje rytm natury.
Na mapie wygląda jak mozaika, w rzeczywistości jest jednym organizmem. Po stronie polskiej obejmuje Bieszczadzki Park Narodowy, Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy oraz Park Krajobrazowy Doliny Sanu. Po stronie słowackiej włącza Park Narodowy „Połoniny” wraz z jego strefą otulinową, a po stronie ukraińskiej Użański Park Narodowy oraz Nadsański Regionalny Park Krajobrazowy. To właśnie ta sieć chronionych terenów tworzy jeden z największych ciągłych obszarów leśno-górskich w Europie Środkowej.
W polskiej części rezerwatu natura ma wyraźnie zdefiniowane strefy. Wewnętrzne obszary ochrony ścisłej obejmują około 70 procent powierzchni Bieszczadzkiego Parku Narodowego i są miejscem, gdzie człowiek praktycznie nie ingeruje w procesy przyrodnicze. Wokół nich rozciąga się strefa buforowa, a dalej przejściowa, obejmująca parki krajobrazowe. Ta struktura nie jest przypadkowa — to precyzyjnie zaplanowany system, który pozwala naturze funkcjonować w swoim rytmie, jednocześnie umożliwiając ludziom jej obserwację i ochronę.
Choć rezerwat formalnie narodził się w 1992 roku, jego historia to także kolejne etapy rozszerzania współpracy. W 1999 roku do projektu dołączyły parki ukraińskie, wzmacniając ideę wspólnej ochrony Karpat. Wcześniej, w 1998 roku, Bieszczadzki Park Narodowy i słowacki Park Narodowy „Połoniny” otrzymały prestiżowy „Dyplom Europejski” przyznawany przez Radę Europy, co potwierdziło ich wyjątkową wartość przyrodniczą i znaczenie dla całego kontynentu.
Dziś Karpaty Wschodnie pozostają jednym z ostatnich miejsc w Europie, gdzie można jeszcze zobaczyć naturalne procesy ekologiczne w niemal niezmienionej formie. To przestrzeń wilków, niedźwiedzi i rysi, ale też rozległych połonin, starych bukowych lasów i dolin, w których czas płynie inaczej. Wędrując przez ten obszar, trudno oprzeć się wrażeniu, że granice między państwami są tu tylko linią na mapie, a prawdziwą siłą jest wspólna troska o krajobraz, który przetrwał więcej niż jakiekolwiek podziały polityczne.
Międzynarodowy Rezerwat Biosfery „Karpaty Wschodnie” pozostaje więc nie tylko sukcesem ochrony przyrody, ale także symbolem współpracy ponad granicami. To miejsce, w którym natura nie pyta o paszport, a człowiek uczy się, że najcenniejsze dziedzictwo nie należy do jednego kraju, lecz do całej Europy.
Komentarze (0)