We wsi ocalały tylko trzy domy. Tatarzy niemal zniszczyli Bóbrkę (ZDJĘCIA)

Cień tatarskich czambułów

Najtragiczniejszy rozdział w dziejach tej bieszczadzkiej miejscowości zapisał rok 1672. To właśnie wtedy, podczas ostatniego najazdu czambułów tatarskich pod wodzą Nuradyn-Soltana, Bóbrka została niemal doszczętnie zniszczona.

Wioska, będąca wówczas własnością szlachcica o nazwisku Zieliński, została ograbiona i doszczętnie spalona. Z całej zabudowy ocalały jedynie trzy domy, a większość mieszkańców została uprowadzona do niewoli, w tzw. jasyr. Nie był to pierwszy raz, gdy wieś stawiała czoła najeźdźcom - już cześniej była atakowana przez Tatarów (w 1624 roku), Szwedów (w 1655 roku) oraz Węgrów (w 1657 roku).

Tablica historyczna w Bóbrce przedstawiająca najważniejsze wydarzenia z dziejów miejscowości, zdj. Aleksandra Szeligowska

Rycerskie korzenie i wielkie rody

Mimo tych katastrof, Bóbrka za każdym razem odradzała się. I tak od XV wieku kiedy powstała.

Już w 1436 i 1441 roku dokumenty wymieniają ją jako wieś lokowaną na prawie wołoskim, należącą do dóbr klucza sobieńsko-leskiego. Przez wieki jej właścicielami były potężne rody. Najpierw Kmitowie - w XV i XVI wieku. Wtedy też wieś przechodziła między członkami tej rodziny, stanowiąc m.in. zabezpieczenie posagów i pożyczek. Kolejnymi właścicielami byli Skotniccy i Sokołowscy, a potem Blizińscy. W 1876 roku majątek trafił w ręce komediopisarza Józefa Franciszka Blizińskiego, który gościł tu Oskara Kolberga.

Symbole przetrwania - kapliczka i świątynia

Ocalona historia Bóbrki to nie tylko budynki, ale i niezłomny duch mieszkańców. Świadczy o tym wydarzenie z 1932 roku, kiedy to lokalna społeczność stanęła w obronie kapliczki upamiętniającej zniesienie pańszczyzny. Dzięki ich determinacji kapliczka stoi do dziś, będąc żywym dowodem na przywiązanie do wolności i tradycji.

Równie burzliwe były losy tutejszych obiektów sakralnych. Murowana cerkiew, wzniesiona tuż przed II wojną światową (1937–1939), służyła po wojnie jako magazyn, by ostatecznie w 1971 roku zostać przejętą przez Kościół rzymskokatolicki i stać się kościołem parafialnym. Z kolei stary kościół nie przetrwał próby czasu i działalności człowieka - został uszkodzony przez pobliski kamieniołom i rozebrany w tym samym roku, w którym cerkiew zyskała nowe życie jako świątynia katolicka.

Obecny kościół parafialny w Bóbrce mieści się w dawnej cerkwi, zdj. Aleksandra Szeligowska

Dziś Bóbrka, z jej dawnym dworem Blizińskich spoczywającym na dnie jeziora, jest miejscem, gdzie historia „trzech ocalałych domów” przypomina o kruchości i jednocześnie wielkiej sile bieszczadzkich osad, które stawiały czoła wielkim najazdom i przetrwały do dziś. 

Źródła:

1. Jawor G., Osady prawa wołoskiego i ich mieszkańcy na Rusi Czerwonej w późnym średniowieczu, Lublin 2000.
2. Kryciński S., Cerkwie w Bieszczadach, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 2005.
3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. I, Warszawa 1880.
4. Raport o stanie gminy Solina za 2024 r., Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy Solina.