Dlaczego bieszczadzkie buki są "powykręcane"?
Jedną z głównych przyczyn specyficznego kształtu bieszczadzkich buków są ekstremalne warunki panujące w wyższych partiach gór. W Bieszczadzkim Parku Narodowym buczyny te sięgają najwyżej w Polsce. Przykładem są stare buki na Wielkiej Rawce, gdzie górna granica lasu przebiega na wysokości 1265 m n.p.m. Drzewa rosnące tak wysoko musiały stać się odporne na trudne warunki atmosferyczne: silne wiatry i mrozy.
Już w 1954 roku Mieczysław Orłowicz, opisując dolinę Moczarnego, zwracał uwagę na duże ilości zmarzniętych i spróchniałych buków, znajdujących się na granicy lasu.
Buki na granicy połonin przybrały formy niskie i pokrzywione, co jest sposobem na przetrwanie w trudnych warunkach. Wynika to ze specyfiki tych drzew. Buk jest silnie konkurencyjnym i plastycznym gatunkiem, a w praktyce potrafi przetrwać w niemal każdych warunkach – nawet bardzo suchych lub wilgotnych. Zmienia wówczas formę, co jest rodzajem walki o przetrwanie.
Pamiątka po dawnych pasterzach
Nie wszystkie krzywe buki zawdzięczają swój wygląd wyłącznie naturze. Wiele z nich nosi ślady dawnej gospodarki leśnej i pasterskiej.
Lasy bieszczadzkie przed objęciem ochroną były bardzo zróżnicowane. Istniały obszary nieużytkowane i takie, które były mocno eksploatowane. Jeśli chodzi o buki to były one często uszkadzane przez wypasane zwierzęta i ogień, co wpływało na ich nienaturalne rozkrzewianie się. W efekcie do czasów obecnych możemy zobaczyć okaleczona i powykręcane drzewa, które są pozostałością historii tych gór - kiedyś bardzo zaludnionych.
Najstarsze buczyny pod ochroną UNESCO
W 2021 roku fragmenty bieszczadzkich lasów o charakterze pierwotnym zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako unikalny przykład toczących się procesów ekologicznych i biologicznych. Doceniono fakt, że ekspansja buka zwyczajnego w Europie jest zjawiskiem unikatowym na skalę światową.
Obecnie w Bieszczadach możemy podziwiać wyjątkowe drzewa.
Ciekawostki o bukach w Bieszczadzkim Parku Narodowym
- Najstarszy, zbadany buk w Bieszczadzkim Parku Narodowym liczy ponad 360 lat.
- Najwyższe buki znajdziemy na zboczach Połoniny Wetlińskiej i Smereka. Tam buki osiągają ponad 35 metrów wysokości.
Powykręcane buki w Bieszczadach to dowód na niesamowitą odporność przyrody oraz zapis trudnej historii regionu, w którym natura i człowiek przez wieki toczyli trudny dialog.
Bibliografia
- Bieszczadzki Park Narodowy, Buczyny z BdPN na liście światowego dziedzictwa UNESCO, Bieszczadzki Park Narodowy, Ustrzyki Górne 2021.
- Orłowicz M., Bieszczady, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1954.
Komentarze (0)