Bieszczady kojarzone są przede wszystkim z połoninami, rozległymi lasami i dziką przestrzenią. Tymczasem jednym z kluczowych, choć najmniej widocznych elementów tego krajobrazu są mokradła – bagna i torfowiska, które według informacji przekazanych przez Bieszczadzki Park Narodowy należą do najcenniejszych, ale jednocześnie najbardziej wrażliwych ekosystemów regionu. Ich znaczenie wykracza daleko poza lokalną skalę, wpływając na gospodarkę wodną, klimat i bioróżnorodność całych Bieszczad.
Różnorodność bieszczadzkich mokradeł
Na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego występuje kilka typów ekosystemów wodno-błotnych, z których każdy charakteryzuje się odmiennymi warunkami siedliskowymi i bogactwem przyrodniczym. Są to zarówno torfowiska wysokie i przejściowe, jak i bagienne olszyny, młaki oraz źródliska.Każdy z tych typów mokradeł pełni inną funkcję w środowisku. Torfowiska wysokie gromadzą wodę i materię organiczną przez setki, a nawet tysiące lat. Młaki i źródliska stabilizują lokalne stosunki wodne, a bagienne olszyny stanowią ważne siedlisko dla wielu gatunków roślin i zwierząt związanych z wilgotnymi lasami.
Naturalne magazyny wody i archiwa przyrody
Jak podkreśla Bieszczadzki Park Narodowy, mokradła odgrywają kluczową rolę w retencji wody. Zatrzymują ją w krajobrazie, spowalniają odpływ i ograniczają skutki zarówno suszy, jak i gwałtownych opadów. Dzięki temu wpływają na kształtowanie lokalnego klimatu oraz stabilność ekosystemów leśnych i górskich. Jednocześnie bagna i torfowiska są ostoją wielu rzadkich i wyspecjalizowanych gatunków roślin oraz zwierząt. To również naturalne archiwa zmian środowiska – warstwy torfu zapisują historię klimatu i krajobrazu, pozwalając naukowcom odtwarzać procesy zachodzące w przyrodzie na przestrzeni wieków.
Ślady dawnego użytkowania i ingerencji człowieka
Historia bieszczadzkich mokradeł nie jest jednak wolna od ingerencji człowieka. Przed II wojną światową wiele bagiennych terenów w dolinach, zwłaszcza w sąsiedztwie domostw, było wykorzystywanych jako pastwiska. Zmiany te miały charakter lokalny, ale już wtedy wpływały na naturalne stosunki wodne.Znacznie poważniejsze przekształcenia nastąpiły w latach 70. i 80. XX wieku. Wówczas większość obszarów przyległych do torfowisk została objęta intensywnymi pracami melioracyjnymi. Rowy odwadniające znacząco zmieniły hydrologię tych terenów, prowadząc do przesuszania siedlisk i zaburzenia procesów naturalnych.
PRZECZYTAJ TAKŻE: Tu rozpoczyna się najpopularniejszy szlak w Bieszczadach. W sezonie przeżywa oblężenie
Ochrona i renaturyzacja mokradeł
Współczesne działania ochronne prowadzone w Bieszczadzkim Parku Narodowym koncentrują się na przywracaniu naturalnych stosunków wodnych. Jednym z kluczowych elementów tych działań jest instalowanie zastawek na dawnych rowach melioracyjnych, co pozwala spowolnić odpływ wody i stopniowo odbudować właściwe warunki hydrologiczne. Równolegle prowadzone są działania ograniczające sukcesję wtórną oraz stały monitoring stanu siedlisk. Celem jest nie tylko zachowanie istniejących mokradeł, ale również poprawa ich kondycji ekologicznej w dłuższej perspektywie.Istotną rolę w procesach renaturyzacji mokradeł odgrywają bobry. Jak wskazuje Bieszczadzki Park Narodowy, działalność tych zwierząt sprzyja przywracaniu naturalnych stosunków wodnych. Budowane przez nie tamy powodują spiętrzanie wody, tworząc dogodne warunki dla rozwoju wielu gatunków roślin i zwierząt związanych z ekosystemami wodno-błotnymi.
Sokoliki z lotu ptaka
Znaczenie i skala zmian zachodzących na terenach mokradeł można dostrzec także na współczesnych i archiwalnych zdjęciach lotniczych. Bieszczadzki Park Narodowy wskazuje między innymi okolice torfowisk wysokich w Sokolikach, gdzie analiza fotografii pozwala prześledzić zarówno skutki dawnych ingerencji, jak i efekty prowadzonych działań ochronnych.
Fot. Bieszczadzki Park Narodowy (bdpn.gov.pl)
Fot. Bieszczadzki Park Narodowy (bdpn.gov.pl)
Komentarze (0)