Bieszczady miejscem pamięci. Nowy szlak przypomina historię strażników polskiej granicy [ZDJĘCIA]

Bieszczady od lat kojarzą się przede wszystkim z połoninami, dziką przyrodą i turystyką górską. Tym razem region stał się jednak miejscem wydarzenia o wyraźnie historycznym i patriotycznym charakterze. W miejscowości Dwernik odbyły się jedne z uroczystości jubileuszu 35-lecia powołania Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej. Centralnym punktem obchodów było symboliczne odsłonięcie Transgranicznego Szlaku Dawnych Placówek Straży Granicznej. Nowy szlak obejmuje 24 miejsca związane z historią ochrony granicy polsko-czechosłowackiej w okresie międzywojennym. W dawnych lokalizacjach placówek i komisariatów ustawiono specjalne oznaczenia oraz tablice informacyjne przypominające historię tych miejsc i ludzi pełniących tam służbę.

Projekt ma nie tylko przypominać o historii formacji granicznych, ale również stać się nową atrakcją turystyczną regionu i zachęcać do poznawania mniej znanych fragmentów Karpat.

Szlak prowadzący przez historię pogranicza

Uroczystość rozpoczęła się o godzinie 10:00 w Dwerniku. Nieprzypadkowo wybrano właśnie tę miejscowość. To jedyne miejsce, gdzie do dziś zachował się budynek dawnej placówki Straży Granicznej. Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej obejmuje 24 lokalizacje rozmieszczone wzdłuż dawnej granicy. Tablice informacyjne oraz oznaczenia ustawiono w miejscowościach: Sianki, Beniowa, Dwernik, Wołosate, Ustrzyki Górne, Brzegi Górne, Wetlina, Strzebowiska, Cisna, Komańcza, Balnica, Łupków, Radoszyce, Wisłok Wielki, Jaśliska, Jasiel, Czeremcha, Posada Jaśliska, Wola Wyżna, Barwinek, Krempna, Olchowiec, Huta Polańska i Grab.

Projekt, który połączył samorządy i instytucje

Podczas uroczystości wielokrotnie podkreślano, że przedsięwzięcie udało się zrealizować dzięki współpracy wielu środowisk, samorządów, instytucji oraz organizacji zajmujących się historią pogranicza. Wójt gminy Lutowiska Janusz Krupa zwracał uwagę, że projekt od początku miał wymiar nie tylko turystyczny, ale przede wszystkim historyczny i patriotyczny.

Fot. Kamil Mielnikiewicz

To wydarzenie ma ogromne znaczenie historyczne i patriotyczne, podkreślając jednocześnie nasz unikalny, nadgraniczny charakter. Powstały szlak ukazuje trud i ciężar codziennej służby na przestrzeni dziejów i taki właśnie był cel jego utworzenia. Sam pomysł zrodził się błyskawicznie. Już podczas pierwszego spotkania prezes Euroregionu, Dawid Lasek, uznał tę inicjatywę za niezwykle trafną. Inspiracją była dla nas gmina Jaśliska, która wcześniej zrealizowała podobny projekt, choć na mniejszą skalę. My postanowiliśmy pójść o krok dalej: podjęliśmy rozmowy z lokalnymi samorządowcami i w krótkim czasie udało nam się doprowadzić do dzisiejszej uroczystości

– mówił.

Fot. Kamil Mielnikiewicz

Znaczenie współpracy transgranicznej podkreślał również prezes Euroregionu Karpackiego Dawid Lasek.

Kluczowe znaczenie ma fakt, że od samej idei do jej ostatecznej realizacji minęło niewiele czasu. Rolą Euroregionu jest łączenie oraz promowanie współpracy transgranicznej i to właśnie stanowi o wyjątkowości tego projektu. Samorządy zarówno po stronie polskiej, jak i słowackiej wykazały się ogromnym zaangażowaniem. Dzięki temu dzisiaj możemy mówić o przedsięwzięciu o charakterze w pełni sieciowym

– zaznaczył.

Straż Graniczna jako część historii regionu

W trakcie uroczystości wielokrotnie przypominano, że historia ochrony granic jest integralnym elementem historii Bieszczadów i całego pogranicza karpackiego. Wicemarszałek województwa podkarpackiego Piotr Pilch mówił o znaczeniu formacji granicznych dla historii Polski.

Fot. Kamil Mielnikiewicz

To wielki dzień dla historii Polski, a w szczególności dla całego Podkarpacia. Powstały szlak to nie tylko trasa turystyczna, na której można zdobywać odznaki, to przede wszystkim żywa lekcja naszej tożsamości. Choć dziś Podkarpacie graniczy z Ukrainą i Słowacją, pamiętamy, że w przeszłości była to granica z Czechosłowacją. Przy tej okazji warto z całą mocą podkreślić ogromną rolę pograniczników, którzy na przestrzeni lat zawsze wiernie stali i stoją na straży bezpieczeństwa polskich granic oraz naszego terytorium

– powiedział.

Do osobistego wymiaru projektu odniósł się Waldemar Bocheński ze Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych.

Fot. Kamil Mielnikiewicz

Ten dzień jest dla mnie niejako spełnieniem marzeń. Po ponad trzydziestu latach poszukiwań historii polskich formacji granicznych przypominam sobie, jak na początku lat 2000 z moimi rodzicami szukaliśmy miejsc, gdzie znajdowały się przedwojenne placówki. Mój dziadek był między innymi komisarzem Straży Granicznej i kapitanem Wojska Polskiego. Gdy odnaleźliśmy te miejsca, mój tata powiedział wtedy: „Wiesz synu, jakby to było pięknie, gdyby kiedyś Straż Graniczna przypomniała o swoich poprzednikach”. Dziś ten szlak jest efektem pracy wielu osób

– mówił.

Waldemar Bocheński podkreślał również, że projekt ma wymiar edukacyjny i skierowany jest także do młodego pokolenia.

Te tablice dedykujemy naszym, często bezimiennym obrońcom granic, o których będzie można dowiadywać się coraz więcej. Dzisiaj otwieramy szlak na około 150 kilometrów Karpat i 24 tablice upamiętniające placówki. Na stulecie Straży Granicznej, chciałbym, aby całe Karpaty aż do Cieszyna zostały pokryte około 200 tablicami przypominającymi historię placówek i komisariatów Straży Granicznej. To niezwykle ważne również dla młodych ludzi, żeby poznawali tę historię

– podkreślał.

Szlak historyczny, ale także nowy produkt turystyczny

Organizatorzy wydarzenia nie ukrywają, że projekt ma również duże znaczenie dla rozwoju turystyki historycznej w regionie. Wojewoda podkarpacka Teresa Kubas-Hul zaznaczała, że nowa inicjatywa łączy dwie istotne funkcje: edukacyjną i turystyczną.

Fot. Kamil Mielnikiewicz

To ważny moment nie tylko dla tej części województwa, ale również ważny moment historyczny. Szlak, który jest uruchamiany, z jednej strony jest produktem turystycznym, ale z drugiej wspaniałą pamiątką dziedzictwa historycznego. Oddajemy przez to hołd wszystkim funkcjonariuszom służb granicznych na przestrzeni lat. Uważam, że połączenie tych dwóch ról sprawi, że jeszcze więcej osób będzie zainteresowanych przyjazdem w Bieszczady i poznawaniem tego szlaku

– mówiła.

Nowa trasa ma zachęcać turystów nie tylko do odwiedzania najbardziej znanych miejsc regionu, ale również do odkrywania mniej popularnych lokalizacji związanych z historią pogranicza. Integralną częścią przedsięwzięcia jest Odznaka Turystyczno-Historyczna „Transgranicznego Szlaku Dawnych Placówek Straży Granicznej”. Można ją zdobywać w stopniach: brązowym, srebrnym i złotym poprzez odwiedzanie kolejnych punktów szlaku oraz pokonywanie wyznaczonych tras.

„Granica ma łączyć, a nie dzielić”

Do znaczenia jubileuszu i samego projektu odniósł się także komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej generał brygady SG Tomasz Zybiński.

Fot. Kamil Mielnikiewicz

Zależało nam, aby 35. rocznicę powołania Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej upamiętnić właśnie poprzez umieszczenie takich tablic. Oczywiście jest to projekt turystyczny, ale my jako obecni i byli funkcjonariusze Straży Granicznej odbieramy go przede wszystkim jako naszą powinność służbową, czyli upamiętnienie naszych poprzedników. Granica ze Słowacją i Ukrainą nas łączy, a nie dzieli

– powiedział.