Na terenie Bieszczadów oraz Beskidu Niskiego w kilku lokalizacjach pojawiły się charakterystyczne tablice informacyjne stanowiące element nowej inicjatywy krajoznawczej. „Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej” to projekt ukierunkowany na upamiętnienie formacji odpowiedzialnej za bezpieczeństwo południowej granicy II Rzeczypospolitej, działającej na mocy rozporządzenia Prezydenta RP z 22 marca 1928 roku. Trasa została zaplanowana w sposób umożliwiający łączenie zdobywania wiedzy historycznej z różnymi formami turystyki aktywnej: pieszej, rowerowej oraz konnej. Inicjatywa obejmuje obszar sześciu gmin: Lutowiska, Cisna, Komańcza, Jaśliska, Dukla oraz Krempna, stając się unikalną ofertą dla osób zainteresowanych przedwojennymi dziejami polskich formacji granicznych oraz mniej oczywistymi zakątkami pogranicza polsko-słowackiego.
Sieć rozproszonych punktów historycznych
Twórcy przedsięwzięcia zwracają uwagę na istotną cechę konstrukcyjną szlaku, która odróżnia go od klasycznych tras górskich. „Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej” nie funkcjonuje jako jeden ciągły trakt pieszy, jaki znają turyści w Bieszczadach, jak choćby trasa z Wołosatego na Tarnicę czy z Przełęczy Wyżnej na Połoninę Wetlińską.
W tym przypadku projekt opiera się na sieci rozproszonych punktów historycznych, usytuowanych w poszczególnych miejscowościach Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Odległości między poszczególnymi tablicami wynoszą często od kilku do kilkunastu kilometrów, co wymaga od turystów odpowiedniego zaplanowania tras przejazdu lub przejścia. Przemyślana struktura ma charakter historyczno-krajoznawczy i zachęca do systematycznego poznawania szerokiego obszaru całego regionu, a nie tylko jednego wyznaczonego odcinka szlaku.
24 lokalizacje na mapie Bieszczadów i Beskidu Niskiego
W ramach przedsięwzięcia wyznaczono i oznakowano 24 punkty historyczne. Na każdym z nich umieszczono specjalną tablicę informacyjną zawierającą opis dawnej placówki lub komisariatu Straży Granicznej oraz szczegóły dotyczące specyfiki służby i ochrony granicy państwowej w okresie międzywojennym. Tablice i oznaczenia informacyjne zostały ustawione w następujących miejscowościach: Sianki, Beniowa, Dwernik, Wołosate, Ustrzyki Górne, Brzegi Górne, Wetlina, Strzebowiska, Cisna, Komańcza, Balnica, Łupków, Radoszyce, Wisłok Wielki, Jaśliska, Jasiel, Czeremcha, Posada Jaśliska, Wola Wyżna, Barwinek, Krempna, Olchowiec, Huta Polańska oraz Grab.
Odwiedzający te punkty mają możliwość zapoznania się z warunkami, w jakich funkcjonariusze wykonywali swoje zadania na trudnym, górskim terenie pogranicza. Projektowi przypisano zatem istotny wymiar edukacyjny i patriotyczny.
Zasady zdobywania Odznaki Turystyczno-Historycznej
Integralną częścią projektu jest Odznaka Turystyczno-Historyczna „Transgranicznego Szlaku Dawnych Placówek Straży Granicznej”. Została ona ustanowiona w celu uczczenia pamięci jednostek powołanych w 1928 roku oraz do docenienia turystów odwiedzających miejsca związane z historią formacji. Regulamin odznaki został oficjalnie zatwierdzony 6 maja 2026 roku i od tego dnia rozpoczęto przyjmowanie zgłoszeń. O wyróżnienie mogą ubiegać się osoby indywidualne od 10. roku życia, a także grupy zorganizowane lub rodziny, którym przyznaje się jedną odznakę zbiorczą. Odznaka przyznawana jest w trzech stopniach:
- Stopień brązowy – wymaga odwiedzenia 6 tablic informacyjnych na szlaku oraz odbycia wycieczki pieszej lub konnej o długości minimum 12 kilometrów, albo wycieczki rowerowej o długości minimum 24 kilometrów.
- Stopień srebrny – do jego uzyskania konieczne jest posiadanie stopnia brązowego, odwiedzenie kolejnych 6 tablic oraz pokonanie tras: minimum 12 kilometrów pieszo lub konno, albo 24 kilometry rowerem. Regulamin dopuszcza również zdobycie stopnia srebrnego w trybie jednorazowym – po odwiedzeniu 12 tablic i pokonaniu 24 kilometrów pieszo bądź konno, albo 48 kilometrów rowerem.
- Stopień złoty – najwyższe odznaczenie wymaga posiadania stopnia brązowego i srebrnego, odwiedzenia pozostałych 12 tablic oraz odbycia wycieczki o długości 24 kilometrów pieszo lub konno, albo 48 kilometrów rowerem. Istnieje także możliwość zdobycia stopnia złotego w trybie jednorazowym – poprzez odwiedzenie wszystkich 24 punktów szlaku i pokonanie 48 kilometrów pieszo lub konno, albo 96 kilometrów rowerem.
Ponadto regulamin uwzględnia możliwość przyznania złotej odznaki w trybie honorowym na podstawie decyzji Kapituły Odznaki.
Dokładny regulamin uzyskania odznaki - TUTAJ.
Procedura weryfikacji i dokumentacja przebiegu trasy
Osoby ubiegające się o przyznanie odznaki są zobowiązane do kompletowania dokumentacji potwierdzającej obecność w poszczególnych punktach szlaku. Podstawą weryfikacji jest fotografia wykonana przy tablicy informacyjnej oraz czytelny zapis przebiegu tras wycieczkowych. Dokumentację można sporządzić i dostarczyć w formie papierowej lub elektronicznej. Weryfikacją wniosków zajmuje się Kapituła Odznaki, powoływana bezpośrednio przez wójta gminy Lutowiska. Zgłoszenia przyjmowane są drogą korespondencyjną oraz za pośrednictwem poczty elektronicznej.
Wniosek o przyznanie odznaki - TUTAJ.
Powstanie nowej trasy zbiegło się z obchodami jubileuszowymi współczesnych formacji granicznych.
Zależało nam, aby 35. rocznicę powołania Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej upamiętnić właśnie poprzez umieszczenie takich tablic. Oczywiście jest to projekt turystyczny, ale my jako obecni i byli funkcjonariusze Straży Granicznej odbieramy go przede wszystkim jako naszą powinność służbową, czyli upamiętnienie naszych poprzedników. Granica ze Słowacją i Ukrainą nas łączy, a nie dzieli
– zaznaczył w rozmowie z portalem wBieszczady.pl generał brygadty SG Tomasz Zybiński, komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej.
Nowa inicjatywa poszerza ofertę turystyczną Bieszczadów i Beskidu Niskiego, stając się okazją do poznania regionu przez pryzmat historii ludzi i formacji, które w okresie międzywojennym odpowiadały za bezpieczeństwo państwa.
Komentarze (0)