„Przejeżdżam przez ten most i zaczynam przygodę z Bieszczadami” [ZDJĘCIA]

Huzele znajdują się tuż obok Leska, na trasie prowadzącej w stronę Bieszczadów. To właśnie tutaj przez San przechodzi most, który dla mieszkańców jest przede wszystkim częścią codziennej drogi, a dla wielu turystów jednym z pierwszych charakterystycznych punktów podróży w kierunku gór. Przeprawa znajduje się w ciągu drogi wojewódzkiej nr 894 i łączy Lesko z dalszymi rejonami Bieszczadów. Jest częścią tras prowadzących w głąb gór, w tym Wielkiej i Małej Pętli Bieszczadzkiej. Dziś trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie komunikacyjne tej części regionu bez tego miejsca. Most ma jednak znacznie dłuższą historię niż współczesny ruch samochodowy. Jego położenie nad Sanem sprawiło, że w przeszłości znalazł się również w miejscu wydarzeń związanych z jednym z najbardziej dramatycznych okresów XX wieku.

Most, który dla wielu oznacza początek Bieszczadów

Dla turystów jadących z Leska w stronę bardziej górskich części regionu przejazd przez most w Huzelach jest jednym z charakterystycznych momentów podróży. Choć administracyjnie nie jest to jeszcze obszar wysokich partii Bieszczadów, wiele osób właśnie w tym miejscu zaczyna kojarzyć swoją podróż z górami. Zielona konstrukcja spinająca brzegi Sanu jest dobrze widoczna dla kierowców korzystających z trasy prowadzącej w kierunku Bieszczadów. Most znajduje się w ciągu drogi wojewódzkiej nr 894 i pełni istotną funkcję komunikacyjną.

Prowadzą tędy trasy w kierunku dalszych części regionu, w tym Wielkiej oraz Małej Pętli Bieszczadzkiej. Dla turystów oznacza to możliwość dalszej podróży w stronę takich miejscowości jak Cisna, Wetlina, Polańczyk czy Solina.

Dla mieszkańców znaczenie mostu jest jednak znacznie bardziej codzienne. To droga wykorzystywana w drodze do pracy, szkoły, lekarza i innych miejsc, do których trzeba regularnie dotrzeć. W ten sposób jedna przeprawa nad Sanem łączy funkcję ważnego szlaku turystycznego z rolą zwykłej, codziennej infrastruktury komunikacyjnej.

Huzele mają znacznie starszą historię

Sam most jest częścią miejscowości, której dzieje sięgają średniowiecza. Huzele należą do jednej z najstarszych wsi w Bieszczadach. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1436 roku. Wówczas występowała ona pod nazwą „Wrzele” i należała do rodu Kmitów. W kolejnych stuleciach wieś przechodziła w ręce kolejnych właścicieli. Byli wśród nich Stadniccy, Mniszchowie, Ossolińscy oraz Krasiccy. Na znaczenie Huzel wpływało między innymi ich położenie. Wieś znajduje się nad Sanem, a jednocześnie w bezpośrednim sąsiedztwie Leska. Takie usytuowanie sprzyjało rozwojowi handlu i komunikacji. Przez kolejne stulecia San oraz drogi łączące miejscowości tej części regionu miały znaczenie nie tylko dla mieszkańców, ale również dla przemieszczania się ludzi i towarów.

Współczesny most należy więc postrzegać jako element miejsca, którego komunikacyjne znaczenie ma długą historię.

Most nad Sanem podczas II wojny światowej

Historia przeprawy w Huzelach wiąże się również z wydarzeniami II wojny światowej. W tym okresie San stał się linią demarkacyjną pomiędzy strefami okupowanymi przez III Rzeszę i Związek Radziecki. Była to konsekwencja ustaleń wynikających z paktu Ribbentrop-Mołotow. W tym czasie most w Huzelach przestał być zwykłą przeprawą umożliwiającą swobodne przemieszczanie się. Został zamknięty i otoczony zasiekami. Kontrolowali go żołnierze obu okupujących stron. Przeprawa przez San znalazła się tym samym w bezpośrednim sąsiedztwie granicy rozdzielającej dwa obszary okupacyjne. Codzienne funkcjonowanie mostu zostało podporządkowane sytuacji politycznej i militarnej.

Fot. labeo7/fotopolska.eu (Lata 1939-1940)

Dopiero w czerwcu 1941 roku sytuacja uległa zmianie. Po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki przywrócono przez most ruch. Jest to jeden z ważnych fragmentów historii tej przeprawy. Dziś kierowca przejeżdżający przez Huzele widzi przede wszystkim drogę i San. W czasie wojny to samo miejsce miało zupełnie inne znaczenie – było elementem granicy wyznaczającej podział pomiędzy okupowanymi przez Niemcy i Związek Radziecki obszarami.

Przeprawę wielokrotnie przebudowywano

Most w Huzelach nie zachował się w niezmienionej formie przez wszystkie dekady. Przeprawa była wielokrotnie przebudowywana i dostosowywana do rosnących potrzeb komunikacyjnych regionu. Zmieniały się drogi, zwiększał się ruch, a wraz z rozwojem komunikacji konieczne było dostosowywanie infrastruktury do nowych warunków. Most stał się w ten sposób elementem systemu drogowego, który umożliwia przemieszczanie się pomiędzy Leskiem a kolejnymi miejscowościami Bieszczadów.

Dziś jest jednym z charakterystycznych punktów na trasie prowadzącej w głąb gór. Jego znaczenie wynika przede wszystkim z położenia – przeprawa pozwala pokonać San na jednej z ważnych dróg prowadzących dalej w kierunku bieszczadzkich miejscowości.

„Wataha” sprawiła, że most rozpoznają także turyści

Most w Huzelach był znany mieszkańcom regionu i kierowcom korzystającym z tej trasy na długo przed pojawieniem się go na ekranie. Szerokiej publiczności miejsce stało się jednak jeszcze bardziej rozpoznawalne dzięki serialowi „Wataha”. Produkcja HBO, której akcja związana jest z pracą straży granicznej w Bieszczadach, wykorzystywała wiele charakterystycznych miejsc regionu. Niektóre z nich pojawiają się w serialu wielokrotnie, stając się rozpoznawalnymi również dla osób, które wcześniej nie miały z nimi bezpośredniego kontaktu. Jednym z takich miejsc jest właśnie most w Huzelach.

W jednej z charakterystycznych scen główny bohater serialu, kapitan Wiktor Rebrow, zatrzymuje samochód na środku mostu. Następnie dostrzega wilka stojącego na jego końcu. Scena ta sprawiła, że charakterystyczna przeprawa nad Sanem zaczęła być rozpoznawana także przez widzów serialu. Dla osób odwiedzających Bieszczady może być dziś interesującym punktem związanym nie tylko z lokalną historią i komunikacją, ale również z kulturą popularną.