W miniony poniedziałek podczas Sesji Sejmiku Województwa Podkarpackiego jednym z najważniejszych tematów była kwestia współistnienia ludzi i niedźwiedzi brunatnych. Radni przyjęli stanowisko apelujące do rządu o podjęcie zdecydowanych działań oraz przygotowanie ogólnopolskiego systemu reagowania na sytuacje związane z dużymi drapieżnikami. Według samorządowców obecnie stosowane rozwiązania mają charakter doraźny i nie odpowiadają na skalę problemu, z którym coraz częściej mierzą się mieszkańcy regionu. W trakcie debaty podkreślano, że chodzi już nie tylko o szkody materialne, ale również o kwestie bezpieczeństwa ludzi.
Radni zwracali uwagę, że niedźwiedzie coraz częściej pojawiają się w pobliżu zabudowań, gospodarstw oraz terenów zamieszkałych. W ich ocenie obecne procedury są zbyt skomplikowane i nie pozwalają na szybką reakcję służb w sytuacjach zagrożenia.
Samorządowcy chcą zmian systemowych
Członek zarządu województwa Anna Huk zaznaczyła podczas obrad, że konieczne są zmiany ustawowe oraz stworzenie spójnego, ogólnopolskiego systemu zarządzania populacją dużych drapieżników. Zdaniem władz regionu brak jasnych i szybkich procedur sprawia, że lokalne samorządy pozostają bez realnych narzędzi działania. Podczas debaty wielokrotnie podkreślano, że interwencje podejmowane obecnie są zbyt wolne, a ich skuteczność bywa ograniczona. Radny Jan Tarapata przypomniał, że samorządy od lat apelują o konkretne rozwiązania, jednak dotychczas nie przyniosło to oczekiwanych efektów. Wskazywał również na brak dokładnej inwentaryzacji populacji niedźwiedzi brunatnych.
PRZECZYTAJ TAKŻE: „Większym zagrożeniem są burze, kleszcze i wypadki”. Głos rozsądku w dyskusji o niedźwiedziach
W ocenie części radnych ustalenie rzeczywistej liczby zwierząt powinno być jednym z podstawowych elementów dalszych działań związanych zarówno z ochroną przyrody, jak i bezpieczeństwem mieszkańców regionu.
Setki interwencji na Podkarpaciu
Podczas sesji przedstawiono także dane dotyczące liczby interwencji związanych z chronionymi zwierzętami. Jak poinformowała Renata Butryn, w latach 2025–2026 na Podkarpaciu odnotowano 416 incydentów z udziałem chronionych gatunków. Tylko w pierwszych miesiącach 2026 roku służby otrzymały 68 zgłoszeń wymagających interwencji. Według samorządowców liczba takich sytuacji systematycznie rośnie.
W trakcie debaty zwracano uwagę również na problem migracji niedźwiedzi ze Słowacji, gdzie prowadzony jest intensywny odstrzał tych zwierząt. Według części uczestników obrad może to wpływać na częstsze pojawianie się drapieżników po polskiej stronie granicy. Samorządowcy podkreślali także, że dotychczas stosowane metody odstraszania coraz częściej okazują się niewystarczające.
Obawy o bezpieczeństwo mieszkańców i turystykę
Ważnym elementem dyskusji była sytuacja mieszkańców terenów górskich oraz wpływ problemu na lokalną turystykę. Radni ostrzegali, że narastające obawy turystów mogą negatywnie odbić się na gospodarce Bieszczadów. W trakcie obrad przywołano również ostatni tragiczny atak w gminie Bukowsko, który stał się jednym z argumentów za koniecznością przyspieszenia prac nad nowymi rozwiązaniami. Do sprawy odniósł się także wicemarszałek województwa Piotr Pilch.
Tragiczny w skutkach atak na kobietę w gminie Bukowsko oraz masowo odwoływane rezerwacje to dla nas sygnał alarmowy. Przedsiębiorcy wprost przyznają, że tak trudnej sytuacji w Bieszczadach nie było od lat, a skutki obecnego kryzysu przewyższają nawet te z czasów pandemii. To bardzo ważne stanowisko, w którym stanowczo apelujemy do rządu o wdrożenie systemowych i scentralizowanych rozwiązań
– mówił.
Gminy mają otrzymać wsparcie
Jednym z postulatów zgłoszonych przez samorządowców jest uruchomienie wsparcia finansowego dla gmin na zakup specjalnych kontenerów odpornych na niedźwiedzie. Jak podkreślano podczas obrad, łatwy dostęp do odpadów komunalnych przyciąga zwierzęta w pobliże zabudowań i zwiększa ryzyko niebezpiecznych sytuacji.
Radni postulują również utworzenie stałych grup interwencyjnych, które mogłyby szybko reagować w przypadku pojawienia się agresywnych osobników. Według części samorządowców bez profesjonalnych zespołów terenowych inne rozwiązania pozostaną jedynie formalnymi zapisami.
Spór o odstrzał agresywnych osobników
Największe emocje podczas debaty wywołała kwestia możliwości eliminacji agresywnych niedźwiedzi. Radny Mirosław Majkowski przekonywał, że bezpieczeństwo mieszkańców powinno być ważniejsze niż stanowisko organizacji ekologicznych. Część samorządowców uważa, że wobec osobników regularnie pojawiających się w pobliżu ludzi i niereagujących na odstraszanie konieczne mogą być bardziej zdecydowane działania. Temat ten od dłuższego czasu budzi duże kontrowersje zarówno wśród polityków, jak i organizacji zajmujących się ochroną przyrody.
W trakcie dyskusji przypomniano również o zmianach legislacyjnych procedowanych na szczeblu krajowym. W połowie maja Sejm przyjął poprawki Senatu do nowelizacji ustawy dotyczącej odstraszania niebezpiecznych drapieżników. Projekt przygotowany przez Polskę 2050 zakłada możliwość odstraszania niedźwiedzi i żubrów przy użyciu broni gładkolufowej z gumową amunicją. Nowe przepisy przewidują, że myśliwi – za zgodą Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska – będą mogli korzystać ze środków powodujących ból, ale niezagrażających życiu zwierzęcia.
Ustawa zakłada także brak odpowiedzialności karnej w sytuacji, gdy podczas interwencji dojdzie do przypadkowego zranienia lub śmierci zwierzęcia, o ile działania były podejmowane w celu ochrony ludzi. Zmiany mają być odpowiedzią na rosnącą liczbę przypadków pojawiania się dużych drapieżników w pobliżu zabudowań oraz na malejącą skuteczność dotychczasowych metod odstraszania.
Stanowisko trafi do rządu
Przyjęte przez Sejmik Województwa Podkarpackiego jednogłośne stanowisko ma zostać przekazane premierowi, ministrowi klimatu i środowiska, głównemu konserwatorowi przyrody oraz dyrekcji ochrony środowiska. Radni liczą, że rząd podejmie szybkie działania i przygotuje kompleksowe rozwiązania dotyczące zarządzania populacją dużych drapieżników oraz reagowania na sytuacje zagrożenia.
Jakie dą dokładne postulaty sejmiku?
W przyjętym stanowisku Sejmik Województwa Podkarpackiego podkreśla, że narastające konflikty pomiędzy człowiekiem a niedźwiedziem brunatnym nie mogą być rozwiązywane wyłącznie poprzez działania interwencyjne podejmowane po pojedynczych zdarzeniach. Samorządowcy zwracają uwagę, że konieczne jest stworzenie spójnego i wieloletniego systemu, który z jednej strony zapewni bezpieczeństwo mieszkańców oraz turystów, a z drugiej pozwoli zachować ochronę gatunkową zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Radni wskazują, że obecnie działania mają głównie charakter doraźny. Interwencje często podejmowane są dopiero wtedy, gdy dochodzi już do niebezpiecznych sytuacji w pobliżu zabudowań lub szlaków turystycznych. W ocenie samorządu potrzebna jest zmiana podejścia, odejście od reagowania wyłącznie na skutki i skupienie się również na zapobieganiu konfliktom.
ZOBACZ TEŻ: „Bieszczady nie są dziś mniej bezpieczne niż wcześniej”. Dyrektor BdPN uspokaja przed sezonem letnim 2026
Jednym z najważniejszych postulatów jest przyjęcie Krajowego Programu Zarządzania Niedźwiedziem Brunatnym. Sejmik apeluje, aby zaktualizowany Program Ochrony Niedźwiedzia Brunatnego w Polsce otrzymał oficjalny, prawnie wiążący status. Według autorów stanowiska dokument powinien opierać się na aktualnych danych naukowych oraz być regularnie aktualizowany co pięć lat. Samorządowcy zwracają uwagę, że podobne rozwiązania funkcjonują już w innych krajach europejskich, między innymi w Finlandii, gdzie przyjęto kolejną edycję planu zarządzania populacją niedźwiedzi obejmującą między innymi podział terytorialny, limity działań interwencyjnych oraz system oceny skuteczności podejmowanych działań.
W stanowisku podkreślono również, że Polska dysponuje już projektem programu opracowanym przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w 2011 roku. Zdaniem samorządowców jego wdrożenie wymaga obecnie przede wszystkim decyzji politycznej.
Odpady jako jeden z głównych problemów
Duża część proponowanych działań dotyczy ograniczenia dostępu niedźwiedzi do odpadów komunalnych i innych źródeł pożywienia pochodzącego od człowieka. Sejmik podkreśla, że doświadczenia europejskie oraz badania naukowe wskazują jednoznacznie, iż właśnie łatwo dostępne odpady są jednym z głównych czynników przyciągających drapieżniki w pobliże ludzkich osiedli. Samorządowcy postulują zmiany w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, które wprowadziłyby jednolite standardy zabezpieczania odpadów na terenach występowania dużych drapieżników. Chodzi między innymi o obowiązkowe stosowanie kontenerów odpornych na niedźwiedzie oraz dodatkowych zabezpieczeń uniemożliwiających zwierzętom dostęp do śmieci. W stanowisku pojawił się również postulat utworzenia specjalnego funduszu dla gmin znajdujących się na terenach konfliktowych. Środki miałyby być przeznaczane na zakup zabezpieczonych pojemników, montaż ogrodzeń elektrycznych, usuwanie dzikich wysypisk czy transport padliny, która również może przyciągać drapieżniki.
Samorządowcy zwracają także uwagę na konieczność nadzoru nad nęciskami łowieckimi oraz lokalizowania ich w odpowiedniej odległości od terenów zamieszkałych.
Potrzebne dokładne dane o liczbie niedźwiedzi
Kolejnym istotnym elementem stanowiska jest postulat stworzenia ogólnopolskiego systemu monitoringu genetycznego populacji niedźwiedzia brunatnego. Według radnych obecne szacunki dotyczące liczby zwierząt w Bieszczadach opierają się głównie na obserwacjach terenowych, które nie pozwalają na pełną i precyzyjną ocenę rzeczywistej populacji. Samorząd podkreśla, że bez wiarygodnych danych trudno podejmować odpowiedzialne decyzje dotyczące zarówno ochrony przyrody, jak i bezpieczeństwa mieszkańców. Sejmik proponuje stałe finansowanie monitoringu prowadzonego przez Instytut Ochrony Przyrody PAN lub specjalne konsorcjum naukowe. Wyniki takich badań miałyby być publikowane każdego roku i stanowić podstawę dalszych działań administracyjnych.
Stałe grupy interwencyjne
W stanowisku wiele miejsca poświęcono również konieczności utworzenia profesjonalnych grup interwencyjnych działających przez cały rok. Według samorządowców obecny system reagowania jest zbyt rozproszony i często nie pozwala na szybkie działanie w sytuacjach zagrożenia. Proponowane zespoły miałyby zajmować się monitoringiem telemetrycznym, prowadzeniem działań odstraszających, odławianiem zwierząt, relokacją, a w ostateczności także eliminacją agresywnych osobników.
Radni wskazują, że podobny model funkcjonuje między innymi w Słowenii, gdzie odpowiedzialność za interwencje wobec dużych drapieżników spoczywa na wyspecjalizowanych jednostkach państwowych. W dokumencie zaznaczono również, że realizowany obecnie przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Rzeszowie projekt FENX.01.05 jest dobrym początkiem, jednak wymaga rozszerzenia oraz zagwarantowania finansowania także po zakończeniu środków unijnych.
Uproszczenie procedur i szybsze reakcje
Sejmik zwraca uwagę, że obecne procedury administracyjne są zbyt czasochłonne, aby skutecznie reagować w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia. Wśród postulatów znalazło się zakończenie prac legislacyjnych nad możliwością stosowania amunicji niepenetracyjnej przez wyspecjalizowane grupy interwencyjne bez konieczności każdorazowego prowadzenia osobnego postępowania administracyjnego. Samorządowcy proponują również rozwiązania pozwalające na natychmiastowe podjęcie działań w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bez wcześniejszej decyzji administracyjnej, pod warunkiem późniejszego zgłoszenia interwencji do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i przedstawienia uzasadnienia działań.
Kolejnym postulatem jest wprowadzenie maksymalnie 30-dniowego terminu na wydanie decyzji administracyjnych dotyczących odstępstw od ochrony gatunkowej, jeśli wniosek spełnia wszystkie wymogi formalne.
Edukacja zamiast paniki
Istotnym elementem proponowanych zmian ma być również edukacja społeczeństwa. Sejmik podkreśla, że działania informacyjne powinny budować świadomość i odpowiedzialność, a nie wywoływać strach czy poczucie zagrożenia. Samorządowcy proponują stworzenie ogólnopolskiego programu edukacyjnego dotyczącego bezpiecznego poruszania się po terenach zamieszkiwanych przez duże drapieżniki. Wśród propozycji znalazło się wprowadzenie odpowiednich treści do programów szkolnych, montaż jednolitych tablic informacyjnych przy wejściach do lasów i na szlakach oraz prowadzenie kampanii informacyjnych dla turystów. Program miałby obejmować także wsparcie dla gmin w zakresie dystrybucji środków ochrony osobistej oraz organizowania szkoleń dotyczących ich używania.
W stanowisku zaznaczono, że edukacja powinna być stałym elementem polityki bezpieczeństwa, a nie jedynie reakcją po głośnych incydentach.
Współpraca między regionami i państwami
Ostatni z głównych postulatów dotyczy współpracy instytucjonalnej i transgranicznej. Sejmik proponuje powołanie stałego międzyresortowego zespołu do spraw dużych drapieżników, który miałby obowiązek corocznego raportowania do Sejmu. Samorządowcy postulują również zawarcie porozumienia pomiędzy województwami podkarpackim i małopolskim w celu koordynacji działań na obszarze Karpat, a w przyszłości rozszerzenie tej współpracy także na regiony transgraniczne. W dokumencie podkreślono również potrzebę aktywnego udziału Polski w europejskiej debacie dotyczącej bardziej elastycznego zarządzania populacją niedźwiedzi brunatnych.
Komentarze (0)