„Teraz dopiero zauważyłem, że nie mamy wspólnych zdjęć. Ale zapamiętam jego obraz: jak siedzi w słońcu, patrzy na Otryt i jak ten blask bije od niego.”
Ten przejmujący detal ze wspomnień Bogdana Szelesta z Polany otwiera opowieść o człowieku, którego swoje życie związał z Bieszczadami i historią polskiej wolności.
„Ostatni wśród sprawiedliwych”
Drogi Bogdana Szelesta i Andrzeja Turczynowicza skrzyżowały się w 2015 roku na bieszczadzkiej Polanie. Mimo, że ich znajomość przypadała na ostatnią dekadę życia Amoka, relacja, która między nimi powstała, od pierwszej chwili miała wymiar głębokiej więzi:
„Andrzeja poznałem w 2015 roku. Był to człowiek dusza, ostatni wśród sprawiedliwych”
wspomina z rozczuleniem Bogdan Szelest.
To określenie: „ostatni wśród sprawiedliwych” oddaje postawę Amoka. W świecie często pełnym pośpiechu i powierzchowności, Andrzej, według wspomnień przyjaciela, był osobą, która miała w sobie autentyczność, ugruntowanie w wartościach oraz życzliwość.
Niezłomny spokój i bunt lat 60.
Niezwykła łagodność Amoka, zdaniem Bogdana Szelesta, miała swoje fundamenty w wewnętrznym zahartowaniu. Tak o tym opowiada:
„Był jednym z pierwszych, którzy w latach 70. odmówili służby wojskowej, a jednocześnie człowiekiem bardzo spokojnym.”
Andrzej Turczynowicz był związanym z krakowskim środowiskiem artystycznym już w latach 60. Uczestniczył w wydarzeniach na krakowskim rynku w 1968 roku, a w 1969 roku jako jeden z pierwszych w Polsce publicznie odmówił odbycia zasadniczej służby wojskowej. Został skazany przez ówczesne władze na karę więzienia i spędził w nim czas do 1972 roku.
Wyrok i represje nie złamały w nim wewnętrznego pokoju. Amok przekuł te doświadczenia w przestrzeń wolności: w latach 70. angażował się w tworzenie bieszczadzkiego ośrodka odwykowego, a w latach 80. współpracował z Komitetem Oporu Rolników oraz kolportował materiały bezdebitowe.
Bogdan wspomina go jako wolnego ducha, dla którego sztuka nie kończyła się na scenie. To bieszczadzka Polana stała się przystanią, do której trafił i tu ściągali ludzie z najróżniejszych środowisk. Było malarstwo, muzyka, gościnność i spotkania, do których, jak mówi Bogdan Szelst, zapewne nie doszłoby w innych okolicznościach:
„Andrzej organizował imprezy, malował, przyjeżdżało do niego mnóstwo ludzi, on ich wszystkich łączył. Był jedyny w swoim rodzaju”.
Dom Andrzeja „Amoka” Turczynowicza, zdj. z archiwum Bogdana Szelesta
Masażu Shiatsu
Według Bogdana, przedłużeniem intuicyjnego podejścia do świata była dla Amoka praca z ciałem.
Andrzej Turczynowicz jako pierwszy przywiózł do Polski tradycyjną japońską sztukę masażu Shiatsu. Jego wiedza o przepływie energii w ciele nie była jedynie teoretyczna. Bogdan Szelest pamięta sytuację, kiedy niezwykły dar Amoka przyniósł mu ulgę w bólu:
„Kiedyś nie mogłem ruszać ręką, tak bardzo mnie bolało, a on mi zrobił trzy masaże i ból zniknął.”
Ostatnie spojrzenie na Otryt...
Wspominając Amoka, Bogdan Szelest podkreśla, że Bieszczady nie były dla niego jedynie tłem. Stanowiły przestrzeń głębokiej kontemplacji. Dzielenie codzienności na Polanie wiązało się z wyjątkowym rytuałem... milczenia, który, dla Bogdana, znaczył więcej niż wielogodzinne rozmowy:
„Razem patrzyliśmy na Otryt. Andrzej miał tu wielu przyjaciół i był osobą, z którą gdy się przebywało, odczuwało się niezwykłą energię. Nie trzeba było z nim w ogóle rozmawiać, by czuć komunikację”
Wspomina też:
„Dostałem od niego dwa obrazy i są dziś dla mnie bezcenną pamiątką”.
W pamięci Bogdana Szelesta zachował się też unikalny obraz przyjaciela:
„Zapamiętam go jak siedzi w słońcu, w tym blasku, i sam tym blaskiem emanuje. Był niezwykły. Zawsze, nawet gdy był pochmurny dzień, to od niego bił blask. Taki był Andrzej.”
Na zdjęciu Andrzej Zyzak (w środku), Mariusz Blachleda, znany jako „Koniczyna” (po lewej), oraz Andrzej „Amok” Turczynowicz (po prawej), zdj. z archiwum Mariusza Blachledy
Jeden z obrazów podarowany Bogdanowi Szelestowi, zdj. z archiwum Bogdana Szelesta
Obraz z motywem gór i słońca, będący pamiątką po Andrzeju „Amoku” Turczynowiczu, zdj. z archiwum Bogdana Szelesta
Słońce, które pozostaje w duszy
Ten powracający motyw światła i słońca wydaje się najwłaściwszym podsumowaniem postaci Andrzeja „Amoka” Turczynowicza.
Podczas uroczystości pogrzebowych, żegnając przyjaciela, Bogdan wypowiedział słowa, które dziś brzmią jak testament duchowy:
„Czyńmy i postępujmy tak, byśmy mieli taki blask w duszy, jak miał Andrzej.”
Serdecznie dziękuję Bogdanowi Szelestowi za rozmowę, podzielenie się osobistymi wspomnieniami o Andrzeju „Amoku” Turczynowiczu oraz udostępnienie fotografii.
Podziękowania kieruję również do Jana Dareckiego oraz Mariusza Błachledy.
Komentarze (0)