Łemkowie, nazywani również Rusinami, Rusnakami lub Rusnacami, są wschodniosłowiańską grupą etniczną identyfikującą się jako część narodu rusińskiego, zwanego także karpatoruskim, lub – niekiedy – ukraińskiego. Ich historyczną ojczyzną była Łemkowszczyzna obejmująca Beskid Niski, wschodnią część Beskidu Sądeckiego, zachodnie Bieszczady oraz północno-wschodnią Słowację. Do 1947 roku zamieszkiwali te tereny w zwartych skupiskach, a ich obecność była nieodłącznym elementem górskiego krajobrazu.
Od wielu lat badaczy zajmuje pytanie o pochodzenie Łemków. Największą trudność sprawia określenie, jaką rolę w kształtowaniu tej społeczności odegrały wpływy słowiańskie i niesłowiańskie. Większość teorii dotyczących etnogenezy Łemków zakłada udział obu tych elementów. Z kolei badacze ukraińscy, z nielicznymi wyjątkami, opowiadają się za teorią o czysto ruskim pochodzeniu Łemków, uznając ich za jedną z ukraińskich grup etnograficznych.
W okresie międzywojennym pojawiła się również teoria o czysto polskim pochodzeniu Łemków. Jej głównym przedstawicielem był Aleksander Bartoszczuk, autor wydanej w 1939 roku książki „Łemkowie – zapomniani Polacy”. Pogląd ten nie zyskał jednak uznania wśród większości polskich badaczy. Jak podaje Wikipedia polscy naukowcy zaczęli opowiadać się za koncepcją polifiletyzmu etnogenezy Łemków. Oznacza ona, że u źródeł tej społeczności nie leży jedna, jednolita tradycja etniczna czy kulturowa, lecz złożony proces kształtowania się pod wpływem różnych elementów. Do podobnego stanowiska z czasem zaczęli zbliżać się również badacze z Czech i Słowacji.
Dlatego pytanie o polskie pochodzenie Łemków nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Choć taka teoria pojawiła się w historii badań, nie została zaakceptowana przez większość naukowców. Współcześnie przeważa pogląd, że dzieje Łemków są efektem wielowiekowego przenikania się różnych wpływów, co czyni ich historię jedną z najbardziej interesujących i zarazem najbardziej złożonych kart w dziejach Karpat.
Komentarze (0)