Architektoniczny unikat o charakterze obronnym
Synagoga w Lesku, zlokalizowana przy ul. Berka Joselewicza 16, to unikatowy w skali regionu przykład architektury sakralnej łączącej cechy renesansu i manieryzmu. Wzniesiona w połowie XVII wieku, posiada masywną bryłę wzmocnioną szkarpami oraz charakterystyczną, cylindryczną wieżę, która niegdyś pełniła funkcje obronne, przylegając do murów miejskich
Po tragicznych zniszczeniach z czasów II wojny światowej i powojennych próbach ratowania obiektu, od 2022 roku stał się on, jak czytamy na stronie UMiG Lesko, priorytetem obecnych działań konserwatorskich samorządu.
Etap po etapie - ratunek dla fundamentów i baszty
Proces nowoczesnej odnowy został zaplanowany jako systematyczna, wieloletnia strategia. Jak wynika z danych UMiG Lesko, pierwsze kluczowe prace rozpoczęły się w 2022 roku. Skupiono się wówczas na podstawach: wykonano prace odwadniające i osuszające, założono opaskę drenażową oraz izolację przeciwwilgociową ścian fundamentowych. Równolegle wyremontowano pomieszczenia biurowe i salę wystaw, stosując nowoczesne tynki renowacyjne.
Kolejnym istotnym krokiem, zrealizowanym w 2023 roku, była rewitalizacja wieżyczki-baszty w elewacji południowo-zachodniej. Zgodnie z wytycznymi konserwatora wymieniono drewnianą konstrukcję dachu i wykonano nowe pokrycie z blachy miedzianej. Całkowity koszt tego zadania wyniósł 200 000 zł.
Symboliczny relief i nowa fasada frontowa
Rok 2024 przyniósł renowację elewacji frontowej, na którą Gmina Lesko pozyskała niemal 310 000 zł dofinansowania (z MKiDN oraz Rządowego Programu Odbudowy Zabytków). Prace obejmowały m.in. rekonstrukcję kamiennego reliefu przedstawiającego Dekalog Mojżesza oraz towarzyszącej mu inskrypcji:
„O, jakimże lękiem napawa to miejsce! Nic tu innego, tylko dom Boży”
Ponadto odnowiono gzymsy, kamienne wazy, zakonserwowano kute kraty oraz wyremontowano stolarkę okienną.
Kontynuacja prac i plany na przyszłość
W marcu 2026 roku burmistrz Adam Snarski ogłosił pozyskanie kolejnej dotacji w wysokości 106 146 zł na prace konserwatorskie przy elewacjach północno-wschodniej i północno-zachodniej.
Zakończenie prac przy elewacjach otworzy drogę do ostatniego etapu - pełnego remontu wnętrza synagogi. Władze miasta planują tam montaż nowoczesnego systemu wystawienniczego, który wzbogaci ofertę działającej w obiekcie Bieszczadzkiej Galerii Sztuki. Celem jest stworzenie przestrzeni, która w atrakcyjny sposób będzie prezentować dorobek lokalnych twórców, przyciągając jeszcze więcej turystów odwiedzających Lesko.
Renowacja leskiej synagogi to proces łączący dbałość o historię z nowoczesnym zarządzaniem mieniem komunalnym. Łączna wartość wykonanych i zakontraktowanych prac przekroczyła już kwotę 870 000 złotych (jak wynika z danych UMiG Lesko). Dzięki tym konsekwentnym działaniom XVII-wieczny zabytek bieszczadzki zostanie ocalony od zapomnienia, służąc jako centrum kultury dla przyszłych pokoleń mieszkańców i turystów.
Źródła:
- Adam Snarski, Mamy środki na kolejny remont Synagogi, Lesko 2026, adamsnarski.pl.
- Urząd Miasta i Gminy Lesko, Blisko 310 000 złotych dofinansowania dla Gminy Lesko na renowację elewacji zewnętrznej zabytkowej synagogi, Lesko 2024, lesko.pl.
- Urząd Miasta i Gminy Lesko, Renowacja Leskiej Synagogi trwa - lada dzień ruszają kolejne prace, Lesko 2025, lesko.pl.
- Burmistrz Miasta i Gminy Lesko, Sprawozdanie z wykonania budżetu Gminy Lesko za 2023 r., Lesko 2024, Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego.
- Burmistrz Miasta i Gminy Lesko, Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Gminy Lesko za 2022 r., Lesko 2023, Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego.
Komentarze (0)