Rzepedź obchodzi w tym roku 500-lecie oraz 200-lecie cerkwi greckokatolickiej w Rzepedzi-Wsi. Z tej okazji w miejscowości realizowany jest projekt, którego jednym z najważniejszych elementów jest plener rzeźbiarski. Powstaje osiem prac inspirowanych historią i dziedzictwem Rzepedzi. Pomysł nie został oparty wyłącznie na spojrzeniu artystów. Wcześniej odbywały się spotkania z mieszkańcami i lokalnymi liderami – sołtysami oraz radnymi. Rozmawiano o tym, co właściwie kojarzy się z Rzepedzią, jakie wydarzenia i miejsca są ważne dla jej mieszkańców oraz w jaki sposób można pokazać historię miejscowości za pomocą sztuki.
Projekt obejmuje również wcześniejsze działania związane z pisaniem ikon. Około 50 ikon powstało podczas spotkań mieszkańców w różnym wieku, prowadzonych przy udziale Olgi Rudlickiej, zajmującej się pisaniem ikon. Finałem tej części ma być duża ikona, która zostanie wykonana wspólnie i będzie pełnić funkcję ikony opiekuńczej dla mieszkańców. Całość jest realizowana w ramach gminnych programów rewitalizacyjnych, opartych na funduszach Unii Europejskiej oraz środkach z budżetu państwa. Jak mówi Roman Bzdyk, wójt gminy Komańcza, na działania udało się pozyskać 150 tysięcy złotych.
500 lat Rzepedzi i 200 lat cerkwi
Tegoroczne obchody stały się punktem wyjścia do działań, które mają w trwały sposób pokazać historię miejscowości. Jak wyjaśnia w rozmowie z naszym portalem Roman Bzdyk, wójt gminy Komańcza, środki pozyskane w ramach gminnych programów rewitalizacyjnych pozwoliły na realizację szeregu działań. Pierwszy etap obejmował spotkania mieszkańców w różnym wieku, podczas których powstawały ikony. W zajęciach uczestniczyli mieszkańcy, a nad ich przebiegiem czuwała Olga Rudlicka. W rezultacie powstało około 50 ikon. Planowanym zwieńczeniem tego etapu będzie wykonanie dużej ikony, która zostanie wspólnie napisana i stanie się formą kapliczki – ikony opiekuńczej dla mieszkańców Rzepedzi. Druga część projektu to właśnie plener rzeźbiarski. Powstaje osiem rzeźb, które następnie będą malowane. Ich tematyka została związana z historią, kulturą i dziedzictwem miejscowości.
Chcemy właśnie tę historię Rzepedzi uwidocznić w tych pracach
– podkreśla wójt.
Ikona opiekuńcza stanie przy drodze
Jedna prac związanych z częścią sakralną będzie miała swoje miejsce na skrzyżowaniu pomiędzy Rzepedzią a Rzepedzią-Wsią. Jak wyjaśnia Roman Bzdyk, właśnie tam ma powstać ikona opiekuńcza w formie kapliczki. Jej zadaniem będzie nie tylko nawiązanie do religijnego dziedzictwa miejscowości. Ma być również elementem przestrzeni witającym osoby przyjeżdżające do Rzepedzi oraz mieszkańców.
Pozostałe rzeźby będą miały inną lokalizację. Zostaną one ustawione przy kinie Mozaika, w pobliżu skwerku. Wójt zwraca uwagę, że w najbliższym czasie planowany jest również remont kina Mozaika. Dzięki temu projekt rzeźbiarski ma zostać połączony z kolejnymi zmianami w tej przestrzeni.
Artyści mają opowiedzieć osiem historii
Paweł Leszega, jeden z nich, podkreśla, że istotnym elementem projektu jest jego lokalny charakter.
Naszym zadaniem jest wykonanie ośmiu rzeźb w ramach projektu, który miałby stworzyć spójną opowieść o historii i tożsamości miejscowości Rzepedź
– mówi artysta.
Zwraca również uwagę na warunki, w jakich odbywa się plener.
Otoczenie wspaniałe, wspaniałe warunki mamy stworzone do realizacji tego projektu
– mówi Paweł Leszega.
Rzeka, od której miała pochodzić nazwa Rzepedzi
Jednym z pierwszych tematów, który podjął Paweł Leszega, jest związek Rzepedzi z wodą. Na pierwszy rzut oka może wydawać się to nieoczywistym motywem. Artysta zwraca jednak uwagę, że przez miejscowość przepływa rzeka, a właśnie z wodą związana jest – według przedstawionej przez niego historii – sama nazwa Rzepedzi. Jak wyjaśnia, w odległej przeszłości tereny Bieszczadów były zasiedlane między innymi przez pasterzy wołoskich, pochodzących z terenów dzisiejszej Rumunii. Przybywali oni tutaj ze swoimi stadami i pozostawili ślady także w nazewnictwie miejsc. Paweł Leszega wskazuje, że nazwa Rzepedź ma pochodzić od słowa „repede”, funkcjonującego w języku rumuńskim i oznaczającego szybki, bystry nurt.
Co ciekawe, ona właśnie jest źródłem nazwy Rzepedzi. To jest zaskakujące
– mówi artysta.
Praca Pawła Leszegi ma formę kilku rzeźb. Artysta zdecydował się na sposób rzeźbienia, który pozwala pokazać określoną ideę za pomocą przestrzennej formy literniczej. W pracy pojawia się nazwa miejscowości oraz historyczny kontekst związany z jej pochodzeniem. Artysta podkreśla, że jest to forma, która dobrze odpowiada jego sposobowi pracy.
Kolejarz przypomina o ważnej części historii
Jednym z tematów, które znalazły się w projekcie, jest kolej. Jak podkreśla Paweł Leszega, to bardzo ważny wątek związany z Rzepedzią. Rzeźbę przedstawiającą kolejarza wykonał Andrzej Madziar. Postać została uzupełniona o charakterystyczne elementy związane z zawodem. Pojawia się między innymi lampa oraz fragment zwrotnicy.
Artysta zwraca uwagę, że rzeźba przestrzenna oglądana jest ze wszystkich stron. W przypadku zwrotnicy jej fragment został nieco schowany, jednak jest to świadomy efekt wynikający z konstrukcji pracy. Kolejarz jest jednym z elementów szerszej opowieści o Rzepedzi – miejscowości, której historia związana jest nie tylko z dawnym osadnictwem, ale również z późniejszym rozwojem i działalnością przemysłową.
Kolejny temat dotyczy tradycyjnego przemysłu drzewnego. Piotr Staruchowicz przygotował rzeźbę przedstawiającą drzewiarza. W pracy pojawia się historyczne przedstawienie człowieka związanego z pracą przy drewnie. Artysta wykorzystał również dużą piłę służącą do cięcia kloców. Jak wyjaśnia Paweł Leszega, w potocznym języku określana jest ona jako „moja-twoja”. Rzeźba odnosi się do tradycji tartacznej i drzewiarstwa, które zostały wskazane jako jeden z ważnych elementów historii Rzepedzi.
Dawni mieszkańcy i łemkowskie dziedzictwo
Wśród tematów znalazło się również łemkowskie dziedzictwo Rzepedzi. To odniesienie do dawnych mieszkańców miejscowości i tradycyjnego życia łemkowskiego. Paweł Leszega zwraca uwagę na religijny i społeczny charakter dawnej Rzepedzi. Jak mówi, ludność greckokatolicka stanowiła znaczną część mieszkańców. Wspomina również o rzymskich katolikach oraz rodzinach żydowskich. W tym kontekście ważnym elementem dziedzictwa pozostaje cerkiew oraz historia religijna miejscowości. Ten wątek został uwzględniony w projekcie jako część szerszej opowieści o przeszłości Rzepedzi.
Wśród tematów wybranych do przedstawienia w rzeźbach znalazło się także kino Mozaika. Dla mieszkańców jest ono elementem życia kulturalnego i społecznego miejscowości. Paweł Leszega określa kino jako sławne i kultowe dla Rzepedzi. Właśnie ten element historii kina ma zostać przeniesiony do rzeźby. Artysta chce również wykorzystać samą nazwę „Mozaika”, którą uważa za szczególnie interesującą. Kolejnymi tematami, które mają znaleźć odzwierciedlenie w rzeźbach, są szkoła oraz dziedzictwo rodziny. Jedną z najbardziej nietypowych prac jest rzeźba związana ze sportem. Jak mówi Paweł Leszega, sport w Rzepedzi kojarzy się przede wszystkim z piłką nożną i lokalną drużyną. W tym przypadku inspiracją stała się jednak także historia przekazywana w miejscowości – dotycząca odwiedzin niedźwiedzia na stadionie. Przedstawia ona niedźwiedzia w koszulce klubowej drużyny Drewiarz, z piłką nożną.
Wszyscy odwiedzający u nas tutaj mieszkańcy w pierwszej kolejności oczywiście podchodzili do misia i z wielką sympatią się przyglądali tej pracy
– mówi Paweł Leszega.
PRZECZYTAJ TAKŻE: To najdalej wysunięta stacja na południe Polski. Odwiedził ją sam cesarz
Osiem prac, jedna opowieść
Poszczególne rzeźby różnią się tematyką, formą i sposobem przedstawienia. Razem mają jednak tworzyć spójną opowieść o Rzepedzi. W projekcie znalazły się między innymi:
- związek miejscowości z wodą i pochodzeniem jej nazwy,
- kolej i postać kolejarza,
- tradycja drzewiarstwa i przemysłu tartacznego,
- łemkowskie dziedzictwo,
- cerkiew i dziedzictwo religijne,
- kino Mozaika i życie kulturalne,
- szkoła oraz rodzina,
- sport i lokalna drużyna piłkarska.
Wkrótce opublikujemy materiał video.
Komentarze (0)