Modlitwa i kwiaty pod pomnikiem Obrońców Cisnej. To miejsce kryje trudną historię walk z UPA [ZDJĘCIA]

Uroczystości związane z Narodowym Świętem Niepodległości w Cisnej odbyły się przed budynkiem Urzędu Gminy. Po zakończeniu pierwszej części obchodów uczestnicy przeszli na wzgórze nazywane Betlejemką. Znajduje się tam pomnik upamiętniający obrońców Cisnej i okolic, związany z dramatycznymi wydarzeniami z lat 1945–1946. Pod monumentem odmówiono modlitwę za wszystkich poległych podczas walk i złożono kwiaty. Historia tego miejsca przypomina o trudnym okresie powojennym, kiedy mieszkańcy i obrońcy miejscowości musieli mierzyć się z atakami oddziałów UPA.

Obchody Narodowego Święta Niepodległości w Cisnej miały również wymiar związany z pamięcią o wydarzeniach, które rozgrywały się w Bieszczadach już po zakończeniu II wojny światowej. Po uroczystościach przed budynkiem Urzędu Gminy zgromadzeni przeszli pod pomnik Obrońców Cisnej i Okolic. Na miejscu odmówiono modlitwę za wszystkich poległych podczas walk, a następnie złożono kwiaty.

Monument znajduje się na niewielkim wzniesieniu, określanym jako Betlejemka. Lokalizacja nie została wybrana przypadkowo. W latach 1945–1946 na wzgórzu funkcjonował umocniony posterunek Milicji Obywatelskiej. Jego załogę w dużej mierze stanowili mieszkańcy, którzy kilkakrotnie odpierali ataki przeważających sił Ukraińskiej Armii Powstańczej. Posterunek ten był jedynym w Bieszczadach, którego UPA nie zdołała zdobyć.

Dziesięciogodzinny atak na Cisną

Jednym z najtrudniejszych momentów w historii tego miejsca był 11 stycznia 1946 roku. Tego dnia na Cisną uderzyły połączone pododdziały UPA dowodzone przez „Birę” oraz „Chrina”. Atakujący podpalili między innymi szkołę, dwór i kilka gospodarstw. Jednym z głównych celów stał się również posterunek na Betlejemce. Broniło go wówczas dziewięciu milicjantów oraz kilkunastu członków straży wiejskiej.

Starcie trwało aż dziesięć godzin. Mimo przewagi liczebnej napastników obrońcom udało się odeprzeć atak. Według przekazanych informacji napastnicy stracili wówczas 27 zabitych.

Sytuacja obrońców pozostawała jednak bardzo trudna. Z powodu braku amunicji oraz braku nadziei na otrzymanie wsparcia następnego dnia milicjanci zdecydowali się opuścić posterunek. Wkrótce po ich odejściu wzgórze zostało zajęte przez oddziały UPA, które doszczętnie zniszczyły placówkę.

Pomnik upamiętniający obrońców Cisnej

Po wojnie na wzgórzu powstał pomnik poświęcony obrońcom Cisnej. Monument tworzą kamienne bloki, na których umieszczono wizerunki walczących żołnierzy i milicjantów, a także nazwy miejscowości, w których dochodziło do walk z oddziałami UPA.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Cisna śladami historii. Jak zmieniała się jedna z najważniejszych wsi Bieszczadów

Wokół pomnika zrekonstruowano również drewniano-ziemne umocnienia. Mają one przypominać o warunkach, w jakich polska załoga broniła Cisnej przed atakami ukraińskich oddziałów. Historia samego monumentu jest związana także ze zmianą jego inskrypcji. Pierwotnie widniał na nim napis: „Poległym w walce o utrwalenie władzy ludowej”. W 2017 roku zastąpiono go nowym: „Obrońcom Cisnej i okolic przed Ukraińską Armią Powstańczą 1944–1947”. Zmiana pozwoliła odejść od wcześniejszego sformułowania, które budziło znacznie więcej wątpliwości.

Pamięć o trudnej historii Bieszczadów

Współczesne uroczystości pod pomnikiem Obrońców Cisnej i Okolic są okazją do przypominania o powojennych losach tej części Bieszczadów. Historia wzgórza nazywanego Betlejemką pokazuje, że zakończenie II wojny światowej nie oznaczało w tym regionie natychmiastowego powrotu do spokojnego życia. Mieszkańcy nadal musieli mierzyć się z zagrożeniem, a wydarzenia z 11 stycznia 1946 roku pozostają jednym z ważnych rozdziałów lokalnej historii.

Złożenie kwiatów i wspólna modlitwa podczas obchodów 11 listopada stały się częścią pamięci o tych, którzy zginęli w walkach o Cisną i okoliczne miejscowości. Sam pomnik, jego otoczenie oraz odtworzone umocnienia pozwalają przypominać kolejnym pokoleniom o wydarzeniach, które rozgrywały się na tym niewielkim bieszczadzkim wzgórzu.