Pomnik Świerczewskiego był celem, przy którym kończyły się harcerskie rajdy i marsze upamiętniające śmierć generała pn.„Ostatnim szlakiem generała Karola Świerczewskiego”. Zatrzymywały się tutaj także wycieczki szkolne i pracownicze. 

W bliskiej odległości od pomnika postawiono głaz, który oznaczał miejsce, w którym 28 marca 1947 r. upadł śmiertelnie ranny Świerczewski. Po drugiej stronie drogi stał budynek, który przez krótki czas był muzeum Świerczewskiego. Potem budynek został sprzedany osobie prywatnej.

O Człowieku, który się kulom nie kłaniał

Generał Karol Świerczewski „Walter” (ur. 10 lutego 1897 r.) był generałem pułkownikiem Armii Czerwonej i generałem broni Ludowego Wojska Polskiego. Jego postać w czasach PRL była legendą. Stawiano mu pomniki, nadawano jego imię szkołom, na banknotach przedstawiano jego wizerunek (50 zł). Pisano o nim wiersze i książki. Między innymi słynną w szkołach podstawowych powieść Janiny Broniewskiej „O człowieku, który się kulom nie kłaniał”

28 marca 1947 r. w drodze do Cisnej, na terenie zniszczonych i wysiedlonych Jabłonek, zginął wiceminister obrony narodowej gen. Karol Świerczewski. Pomimo, że towarzyszyła mu eskorta około 50 żołnierzy i oficerów, konwój znalazł się w zasadzce prawdopodobnie przygotowanej przez sotnie Stacha” i „Chrina” (inna szkoła mówi, że zginął od kul własnych żołnierzy).

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ: Co się stało z tablicą upamiętniającą zamordowanych w Baligordzie?

Gen. Karola Świerczewskiego pochowano 1 kwietnia 1947 r. na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Biuro Polityczne Polskiej Partii Robotniczej odznaczyło go pośmiertnie Krzyżem Virtuti Militari oraz zdecydowało o budowie pomnika.

Modernistyczny pomnik o wysokości ponad 9 metrów był zaprojektowany przez polskiego rzeźbiarza Franciszka Strynkiewicza. Wzniesiono go w Jabłonkach w 1962 r. 

21 lutego 2018 pomnik został zdemontowany na podstawie ustawy dekomunizacyjnej, a pozwolenie wydał Starosta Leski.

Orzeł z blachy pancernej, głowa generała, tablica i napisy, czyli elementy identyfikujące pomnik przekazano do Instytutu Pamięci Narodowej.

Pomnik usunięto, ponieważ w opinii IPN kłócił się z zasadami szacunku dla pamięci narodowej, jak również pozostawał w sprzeczności z zapisami zabraniającymi gloryfikacji systemów totalitarnych.

Tak wyglądał demontaż pomnika. Film zrealizowany przez Lasy Państwowe.

Bez wątpienia, postać gen. K. Świerczewskiego do dnia dzisiejszego wzbudza kontrowersje, a jego śmierć owiana jest tajemnicą na temat której powstało już wiele mitów, legend i teorii spiskowych.

Warto chociażby wspomnieć, że w sprawie okoliczności śmierci generała prowadzono dwa śledztwa. Jedno przez Sztab Generalny, a drugie przez Urząd Bezpieczeństwa.