Liczy ponad 230 lat, co daje jej miano najstarszej cerkwi w Bieszczadach. W miejscowości Polana zlokalizowany jest drewniany obiekt sakralny, który został prawdopodobnie wybudowany w 1790 roku. Obecnie to rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego.

Najstarsza cerkiew w Bieszczadach

Polana to niewielka miejscowość w gminie Czarna. To właśnie tam zlokalizowana jest najstarsza – datowana na rok 1790 – cerkiew w Bieszczadach. Prawdopodobnie jest ona jeszcze starsza. Według lokalnej tradycji obiekt wzniesiono w XVI lub XVII wieku jako rzymskokatolicką kaplicę dworską, przekazaną następnie Rusinom przez właściciela wsi z rodu Urbańskich w zamian za pomoc przy budowie nowego kościoła. Rok 1790 dotyczy remontu lub też ponownej konsekracji świątyni. Na potwierdzenie tej tezy przywoływany jest fakt, że jeszcze niedawno we wnętrzu cerkwi znajdowała się XVII-wieczna płyta nagrobna członka rodu Romerów, ówczesnych właścicieli wsi.

W roku 1922 cerkiew została poddana remontowi. W roku 1937 wykonano nową polichromię, a po roku 1951 świątynia została opuszczona. Przejściowo znajdował się w niej magazyn zboża. Od roku 1969 obiekt był użytkowany przez kościół rzymskokatolicki. Do powstania w roku 1982 parafii w Polanie, kościół filialny parafii w Czarnej. Ikona świętego Mikołaja z cerkwi znajduje się w sanockim skansenie.

Drewniana świątynia o konstrukcji zrębowej

Świątynia jest drewniana, orientowana, konstrukcji zrębowej, oszalowana, zewnętrznie dwudzielna. Wejście do prytworu osłonięte daszkiem pulpitowym, wspartym na wystających belkach zrębu. Na wschodniej ścianie prezbiterium ślad po zaślepionym okulusie. Dach dwuspadowy o jednej kalenicy, zwieńczony pozorną latarnią nad nawą oraz wieżyczką z baniastym hełmem nad prytworem i wiwtarem.

W prezbiterium strop płaski, w nawie pozorne sklepienie kolebkowe. We wnętrzu polichromia figuralno-ornamentalna z 1937 roku. Na stropie nawy głównej znajduje się polichromia z wyobrażeniem nowotestamentowej Trójcy Świętej, której towarzyszą serafiny w narożnikach. Od strony ołtarza na stropie zamieszczono napis fundacyjny cyrylicą, informujący, że jest to „Dar niewiast z Polany”. W zachodniej części sklepienia usytuowano malowidło przedstawiające krzyż stylizowany na haft ludowy. Na wschodniej ścianie nawy namalowano scenę Pasji.

Dzwonnica przed obiektem

Przed obiektem stoi drewniana dzwonnica o konstrukcji słupowej, na planie kwadratu, wzniesiona w 1922 roku. Dzwon wiszący na niej ma napis: „Dzwon ten ufundowała dla Polany ks. biskup Ignacy Tokarczuk, ordynariusz przemyski, w roku świętym 1974. Żywych zwołuję, zmarłych opłakuję. Imię jego Ignacy”.

Jak dojechać?

W Czarnej Górnej na skrzyżowaniu drogi nr 896 skręcamy na drogę nr 894 w kierunku Polany. Po przejechaniu około 9,5 kilometra skręcamy w prawo na drogę dojazdową do cerkwi (nr 26a).