Ministerstwo Klimatu i Środowiska, we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Rzeszowie, uruchamia szeroko zakrojony program mający na celu jednoczesne zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców oraz wzmocnienie ochrony niedźwiedzia brunatnego. Projekt obejmie obszary województw podkarpackiego i małopolskiego, w tym kluczowe dla tego gatunku tereny Bieszczadów.
Ponad 16 milionów złotych na bezpieczeństwo i ochronę przyrody
18 marca 2026 roku podpisano umowę pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Rzeszowie, która formalnie rozpoczyna realizację programu. Całkowity koszt przedsięwzięcia wynosi 16 050 000 zł, z czego 13 642 500 zł stanowi dofinansowanie z Unii Europejskiej. Projekt będzie realizowany w województwie podkarpackim, obejmując powiaty leski, bieszczadzki i sanocki, a także w województwie małopolskim – w powiatach nowosądeckim, nowotarskim, tatrzańskim i gorlickim. Są to obszary szczególnie narażone na występowanie konfliktów pomiędzy człowiekiem a niedźwiedziem brunatnym.
Finalizujemy podpisanie umowy na rozwiązania systemowe zwiększające bezpieczeństwo ludzi i zwierząt na terenie dwóch województw – podkarpackiego i małopolskiego. Głównie w Bieszczadzkim Parku Narodowym i Tatrzańskim Parku Narodowym
– podkreśliła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
Bieszczady w centrum działań
Niedźwiedź brunatny należy do największych i najbardziej wymagających gatunków dzikich zwierząt występujących w południowej Polsce. Jego główne ostoje obejmują Beskid Żywiecki, Tatry, Beskid Sądecki, Beskid Niski oraz Bieszczady.
To właśnie Podkarpacie, w tym Bieszczady, skupiają największą część populacji tego gatunku, której liczebność – jak wskazują szacunki – systematycznie rośnie. Rosnąca liczba niedźwiedzi, ich mobilność, a także niewłaściwe zachowania ludzi powodują coraz częstsze sytuacje konfliktowe. W odpowiedzi na te wyzwania konieczne stało się stworzenie spójnego systemu umożliwiającego bezpieczne współistnienie ludzi i dużych drapieżników.
Jednym z najważniejszych filarów programu są działania prewencyjne, których celem jest ograniczenie sytuacji, w których niedźwiedzie zbliżają się do zabudowań w poszukiwaniu pożywienia. W ramach projektu planowane jest tworzenie naturalnej bazy pokarmowej poprzez sadzenie rodzimych gatunków drzew i krzewów owocowych w środowisku leśnym. Działania te mają zmniejszyć potrzebę migracji zwierząt w kierunku terenów zamieszkałych. Równocześnie wdrożone zostaną rozwiązania ograniczające dostęp niedźwiedzi do odpadów, które stanowią jeden z głównych czynników konfliktogennych. Na terenach szczególnie narażonych pojawią się specjalne kontenery odporne na ingerencję zwierząt oraz rozwiązania poprawiające lokalną gospodarkę odpadami.
Uruchamiamy program poprawy bezpieczeństwa ludzi i zwierząt. Przeznaczamy na ten cel ponad 16 milionów złotycch, co zabezpieczy budżet na 4 lata. To działania prewencyjne, stworzenie grupy szybkiego reagowania i działania edukacyjne, skierowane przede wszystkim do mieszkańców. Chcemy też odtworzyć bazę pokarmową dla niedźwiedzi w ich naturalnym środowisku, sadząc rodzime gatunki drzew i krzewów owocowych, i zamykając dostęp do odpadów w pobliżu ludzkich siedzib poprzez wprowadzenie specjalnych kontenerów
– zaznaczyła ministra.
Fot. gov.pl
Drugim filarem programu będzie stworzenie profesjonalnego systemu reagowania na sytuacje konfliktowe. Jego podstawę stanowić będzie specjalistyczna Grupa Interwencyjna, która docelowo ma liczyć około 20 osób. Zadaniem zespołu będzie monitorowanie konkretnych osobników poprzez zakładanie obroży telemetrycznych oraz podejmowanie działań zapobiegających ich zbliżaniu się do terenów zamieszkałych.
Jej zadaniem będzie zakładanie obroży telemetrycznych konkretnym osobnikom, byśmy mogli monitorować ich przemieszczanie się. To umożliwi nam płoszenie ich odpowiednio wcześnie, aby nie wchodziły na uczęszczane drogi i tereny zabudowane. W ten sposób jesteśmy w stanie zwiększyć bezpieczeństwo ludzi i unikać zbędnych zagrożeń. Nie przez zabijanie niedźwiedzi, a poprzez ich płoszenie
– wyjaśniła ministra.
Grupa będzie wyposażona w nowoczesny sprzęt, w tym samochody terenowe, drony, urządzenia termowizyjne i noktowizyjne, fotopułapki z szyfrowaną transmisją danych, sprzęt do odłowu zwierząt oraz obroże telemetryczne. Jej działania będą koordynowane we współpracy z Policją, Strażą Pożarną, Lasami Państwowymi, samorządami i służbami kryzysowymi. Kluczową rolę odegrają dwa centra operacyjne w Cisnej i Polańczyku, które mają znacząco skrócić czas reakcji na terenie Bieszczadów.
Fot. gov.pl
Każda interwencja będzie prowadzona przy udziale lekarza weterynarii, co ma zapewnić bezpieczeństwo zarówno ludzi, jak i zwierząt.
Edukacja i świadomość społeczna
Trzecim elementem programu są działania edukacyjne skierowane zarówno do mieszkańców, jak i turystów. Ich celem jest zwiększenie świadomości oraz budowanie właściwych postaw w kontaktach z dziką przyrodą. Planowany jest między innymi montaż tablic informacyjnych, organizacja spotkań edukacyjnych oraz przygotowanie materiałów filmowych prezentujących zasady bezpiecznego poruszania się po terenach, gdzie mogą występować niedźwiedzie.
Fot. gov.pl
Podkreśla się, że odpowiednie zachowania ludzi – w tym właściwe gospodarowanie odpadami – mają kluczowe znaczenie dla ograniczenia liczby niebezpiecznych sytuacji.
Nowoczesny system monitoringu
Uzupełnieniem działań będzie stworzenie zaawansowanej platformy informatycznej integrującej dane z różnych źródeł. System połączy informacje z fotopułapek, obroży telemetrycznych oraz zgłoszeń interwencyjnych, co pozwoli na szybszą analizę zagrożeń i lepszą koordynację działań służb. Dzięki temu możliwe będzie bardziej efektywne zarządzanie sytuacjami konfliktowymi oraz podejmowanie decyzji opartych na aktualnych danych.
Komentarze (0)